Powiat Rybnicki

Charakterystyka Powiatu Rybnickiego

Powiat Rybnicki jest jednym z najbardziej nietypowych powiatów województwa śląskiego. Choć administracyjnie otacza miasto Rybnik, samo miasto stanowi odrębny powiat grodzki. W efekcie powiat ziemski tworzy pięć gmin rozlokowanych wokół Rybnika, które zachowały w dużej mierze podmiejski, rolniczy i leśny charakter. To właśnie dzięki temu region stanowi zielone zaplecze jednej z najważniejszych części Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii.

Położony na Płaskowyżu Rybnickim powiat należy do obszarów, gdzie przemysł, rolnictwo i przyroda od wielu lat współistnieją obok siebie. W krajobrazie dominują lasy, pola uprawne, niewielkie miejscowości oraz liczne stawy i doliny rzeczne. W przeciwieństwie do wielu silnie zurbanizowanych części województwa śląskiego zachował stosunkowo dużą ilość terenów otwartych i zielonych.

Region od wieków związany był z cystersami, którzy już w średniowieczu prowadzili tutaj działalność gospodarczą i zagospodarowywali okoliczne tereny. Do dziś w wielu miejscowościach widoczne są ślady dawnego osadnictwa oraz tradycyjnego krajobrazu Górnego Śląska.

Współcześnie Powiat Rybnicki jest jednym z najbardziej atrakcyjnych miejsc do zamieszkania w południowo-zachodniej części województwa śląskiego. Korzystne położenie pomiędzy Rybnikiem, Żorami, Gliwicami i Raciborzem, rozwijająca się infrastruktura oraz duży udział terenów zielonych sprawiają, że liczba mieszkańców utrzymuje się na wysokim poziomie, a wiele miejscowości pełni funkcję atrakcyjnych stref mieszkaniowych.

Powiat w liczbach

Przyroda i krajobraz

Powiat położony jest na Płaskowyżu Rybnickim, będącym częścią Kotliny Raciborsko-Oświęcimskiej. Krajobraz tworzą łagodne wzgórza, doliny rzeczne, tereny rolnicze oraz rozległe kompleksy leśne.

Najbardziej charakterystyczne elementy krajobrazu obejmują:

• Lasy Czerwionki i Leszczyn,

• dolinę Rudy,

• dolinę Bierawki,

• tereny leśne Gaszowic i Lysk,

• stawy hodowlane,

• obszary rolnicze Świerklan i Jejkowic.

Szczególnie atrakcyjne krajobrazowo są zachodnie części powiatu graniczące z Rudami Raciborskimi oraz Rudzkim Parkiem Krajobrazowym.

Wody i retencja

Powiat posiada dobrze rozwiniętą sieć rzeczną należącą do dorzecza Odry.

Najważniejsze cieki obejmują:

• Rudę,

• Bierawkę,

• Suminę,

• Nacynę,

• liczne potoki i rowy melioracyjne.

Duże znaczenie posiadają również:

• stawy hodowlane,

• zbiorniki retencyjne,

• mokradła śródleśne,

• doliny rzeczne pełniące funkcje retencyjne.

Rzeka Ruda i system stawów

Ruda należy do najważniejszych cieków wodnych regionu. Wraz z licznymi stawami rybnymi oraz terenami podmokłymi tworzy rozbudowany system retencji krajobrazowej, który pomaga ograniczać skutki suszy i gwałtownych opadów.

W kontekście Zielopolis szczególnie ważne jest zachowanie naturalnych dolin rzecznych oraz rozwijanie małej retencji w terenach leśnych i rolniczych.

Rolnictwo i gospodarka lokalna

Powiat Rybnicki posiada zróżnicowaną strukturę gospodarczą.

Najważniejsze sektory obejmują:

• usługi,

• budownictwo,

• logistykę,

• handel,

• rolnictwo,

• małe i średnie przedsiębiorstwa.

W rolnictwie dominują:

• zboża,

• kukurydza,

• rzepak,

• produkcja pasz,

• hodowla bydła i trzody chlewnej.

Czerwionka-Leszczyny – przemysł i nowe inwestycje

Największym ośrodkiem gospodarczym powiatu jest gmina Czerwionka-Leszczyny, gdzie przez dziesięciolecia rozwijało się górnictwo. Obecnie coraz większe znaczenie mają nowe inwestycje przemysłowe, centra logistyczne oraz działalność usługowa.

Jednocześnie wiele gmin zachowuje charakter mieszkaniowo-rolniczy, co sprzyja rozwojowi lokalnej przedsiębiorczości.

Lasy i środowisko

Lasy zajmują około jednej trzeciej powierzchni powiatu i należą do najważniejszych zasobów przyrodniczych regionu.

Największe kompleksy leśne znajdują się w:

• Czerwionce-Leszczynach,

• Lyskach,

• Gaszowicach,

• Jejkowicach.

Dominują:

• sosna zwyczajna,

• dąb,

• brzoza,

• buk,

• olcha.

Lasy pełnią ważną funkcję retencyjną, klimatyczną oraz rekreacyjną dla mieszkańców całego subregionu rybnickiego.

Zwierzęta i bioróżnorodność

Bogactwo lasów i terenów podmokłych sprzyja występowaniu wielu gatunków zwierząt.

Spotkać można:

• jelenie,

• sarny,

• dziki,

• lisy,

• borsuki,

• kuny.

W dolinach rzecznych i stawach występują:

• czaple siwe,

• żurawie,

• perkozy,

• zimorodki,

• błotniaki stawowe.

Obszary leśne powiatu stanowią część ważnych korytarzy ekologicznych łączących dolinę Odry z kompleksami leśnymi południowego Śląska.

Zabytki i dziedzictwo kulturowe

Historia regionu związana jest z dawnymi osadami śląskimi oraz działalnością cystersów.

Najważniejsze zabytki obejmują:

• zabytkowe osiedle familoków w Czerwionce,

• kościół św. Mikołaja w Lyskach,

• zabytkowe kościoły i kapliczki regionu,

• dawne zespoły dworskie,

• historyczne centra miejscowości.

Familoki w Czerwionce-Leszczynach

Kolonia robotnicza w Czerwionce należy do najlepiej zachowanych zespołów zabudowy patronackiej na Górnym Śląsku. Czerwone ceglane budynki są dziś jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli powiatu i ważnym elementem śląskiego dziedzictwa przemysłowego.

Turystyka i rekreacja

Powiat nie jest klasycznym regionem turystycznym, jednak posiada wiele atrakcji dla osób szukających aktywnego wypoczynku.

Najważniejsze miejsca obejmują:

• zabytkowe osiedle familoków,

• szlaki rowerowe wokół Rybnika,

• dolinę Rudy,

• lasy Czerwionki-Leszczyn,

• tereny rekreacyjne Gaszowic,

• ścieżki przyrodnicze i leśne.

Dużą popularnością cieszy się turystyka rowerowa oraz rekreacja weekendowa mieszkańców Rybnika i okolic.

Zielona infrastruktura i środowisko

Powiat Rybnicki posiada bardzo dobre warunki do rozwoju błękitno-zielonej infrastruktury.

Najważniejsze kierunki działań obejmują:

• ochronę dolin rzecznych,

• rozwój małej retencji,

• ochronę kompleksów leśnych,

• tworzenie zadrzewień śródpolnych,

• rozwój odnawialnych źródeł energii,

• ochronę terenów rolniczych,

• zwiększanie odporności na skutki zmian klimatu.

Szczególne znaczenie ma zachowanie równowagi pomiędzy rozwojem zabudowy mieszkaniowej a ochroną terenów przyrodniczych.

Potencjał rozwojowy

Powiat Rybnicki należy do najbardziej perspektywicznych powiatów ziemskich województwa śląskiego.

Najważniejsze atuty regionu to:

• korzystne położenie komunikacyjne,

• bliskość Rybnika i Żor,

• wysoka jakość środowiska,

• duży udział terenów zielonych,

• rozwinięta infrastruktura,

• atrakcyjność mieszkaniowa,

• potencjał rekreacyjny.

W najbliższych latach szczególnego znaczenia nabiorą inwestycje związane z retencją wód, ochroną lasów, odnawialnymi źródłami energii oraz rozwojem nowoczesnej przedsiębiorczości. Powiat Rybnicki ma wszelkie predyspozycje, aby pozostać jednym z najbardziej przyjaznych do życia i najlepiej zrównoważonych regionów południowej części województwa śląskiego.