Powiat Tarnogórski

Charakterystyka Powiatu Tarnogórskiego

Powiat Tarnogórski należy do najbardziej wyjątkowych regionów województwa śląskiego. To miejsce, gdzie historia górnictwa srebra i ołowiu spotyka się z rozległymi lasami, cennymi obszarami przyrodniczymi oraz jednymi z najważniejszych zabytków techniki w Europie. W 2017 roku tarnogórskie podziemia i system gospodarowania wodami podziemnymi zostały wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO, stając się pierwszym obiektem województwa śląskiego uhonorowanym tym prestiżowym wyróżnieniem.

Powiat położony jest na Garbie Tarnogórskim, na pograniczu Wyżyny Śląskiej i Wyżyny Woźnicko-Wieluńskiej. To obszar wyjątkowo zróżnicowany krajobrazowo – od silnie zurbanizowanych terenów Tarnowskich Gór i Radzionkowa po rozległe lasy Kalet, Tworoga i Krupskiego Młyna. Ponad połowę powierzchni zajmują lasy, co czyni go jednym z najbardziej zalesionych powiatów województwa śląskiego.

Od wieków region rozwijał się dzięki bogactwom naturalnym. W XVI wieku Tarnowskie Góry były jednym z największych ośrodków górnictwa rud srebra, ołowiu i cynku w Europie. System podziemnych wyrobisk oraz sztolni odwadniających stał się później wzorem dla wielu innych regionów górniczych kontynentu.

Współcześnie Powiat Tarnogórski jest jednym z najbardziej atrakcyjnych miejsc do życia w północnej części Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii. Łączy rozwiniętą infrastrukturę, wysoką jakość środowiska, bogate dziedzictwo historyczne oraz ogromny potencjał turystyczny i rekreacyjny.

Powiat w liczbach

Przyroda i krajobraz

Powiat leży na obszarze Garbu Tarnogórskiego, który wyróżnia się pagórkowatym krajobrazem, licznymi wychodniami skał wapiennych oraz rozległymi kompleksami leśnymi. To jeden z najbardziej zielonych powiatów województwa śląskiego.

Najbardziej charakterystyczne elementy krajobrazu obejmują:

• Garb Tarnogórski,

• dolinę Małej Panwi,

• dolinę Stoły,

• dolinę Dramy,

• Lasy Lubliniecko-Tarnogórskie,

• rejon Segietu,

• tereny Kalet i Krupskiego Młyna.

Szczególnie cenne są lasy północnej części powiatu, które tworzą jeden z największych zwartych kompleksów leśnych województwa śląskiego.

Wody i retencja

Powiat Tarnogórski od wieków związany jest z gospodarką wodną. To właśnie skuteczne odwadnianie kopalń umożliwiło rozwój tarnogórskiego górnictwa i przyczyniło się do późniejszego wpisu na listę UNESCO.

Najważniejsze cieki wodne to:

• Mała Panew,

• Stoła,

• Drama,

• Brynica,

• Potok Pniowiecki.

Istotną rolę odgrywają również:

• Zalew Nakło-Chechło,

• zbiorniki poeksploatacyjne,

• śródleśne mokradła,

• obszary źródliskowe Garbu Tarnogórskiego.

Podziemny system wodny UNESCO

Unikatowy system sztolni, szybów i wyrobisk górniczych wpisanych na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO jest jednym z najważniejszych zabytków hydrotechniki przemysłowej na świecie. System ten przez wieki umożliwiał odwadnianie kopalń i eksploatację złóż srebra, ołowiu oraz cynku.

Zalew Nakło-Chechło

To jeden z najpopularniejszych zbiorników rekreacyjnych województwa śląskiego. Oprócz funkcji wypoczynkowej pełni również ważną rolę retencyjną i przyrodniczą.

Rolnictwo i gospodarka lokalna

Powiat posiada zróżnicowaną strukturę gospodarczą.

Najważniejsze sektory obejmują:

• przemysł,

• logistykę,

• usługi,

• handel,

• turystykę,

• rolnictwo.

W rolnictwie dominują:

• zboża,

• rzepak,

• kukurydza,

• uprawy paszowe.

Dziedzictwo srebra i górnictwa

Największą specjalizacją historyczną regionu było wydobycie srebra, ołowiu i cynku. W XVI wieku tarnogórskie kopalnie należały do największych tego typu ośrodków w Europie. Dziś dziedzictwo to stanowi fundament rozwoju turystyki kulturowej i przemysłowej.

Lotnisko Katowice Airport

Znaczącą rolę gospodarczą odgrywa również położone na terenie gminy Ożarowice lotnisko Katowice-Pyrzowice, jedno z największych lotnisk regionalnych w Polsce.

Lasy i środowisko

Powiat Tarnogórski jest jednym z najbardziej zalesionych powiatów województwa śląskiego.

Największe kompleksy leśne znajdują się w:

• Kaletach,

• Tworogu,

• Krupskim Młynie,

• Miasteczku Śląskim,

• Zbrosławicach.

Dominują:

• sosny,

• dęby,

• buki,

• brzozy,

• świerki.

Segiet – przyrodnicza perła UNESCO

Rezerwat Segiet chroni fragment dawnych lasów porastających tereny pogórnicze. Jest częścią obszaru wpisanego na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO i stanowi doskonały przykład naturalnej regeneracji środowiska po działalności przemysłowej.

Zwierzęta i bioróżnorodność

Duże powierzchnie leśne sprzyjają zachowaniu bogatej fauny.

Występują tutaj:

• jelenie,

• sarny,

• dziki,

• lisy,

• borsuki,

• kuny.

Na terenach wodnych można obserwować:

• żurawie,

• czaple siwe,

• bociany czarne,

• zimorodki,

• błotniaki stawowe.

Dolina Małej Panwi oraz rozległe lasy północnej części powiatu tworzą ważne korytarze ekologiczne łączące Śląsk z Opolszczyzną.

Zabytki i dziedzictwo kulturowe

Powiat Tarnogórski posiada jedno z najbogatszych dziedzictw historycznych w województwie śląskim.

Najważniejsze zabytki obejmują:

• Zabytkową Kopalnię Srebra,

• Sztolnię Czarnego Pstrąga,

• Stare Miasto w Tarnowskich Górach,

• Pałac w Rybnej,

• Pałac w Świerklańcu,

• Zamek w Starych Tarnowicach,

• zabytkowe kościoły i zespoły pałacowe regionu.

UNESCO – największa marka regionu

Wpis na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO obejmuje zabytkowe podziemia oraz system zarządzania wodami podziemnymi związany z dawnym górnictwem rud srebra, ołowiu i cynku. Jest to jeden z najważniejszych obiektów dziedzictwa przemysłowego w Europie.

Turystyka i rekreacja

Powiat należy do najatrakcyjniejszych turystycznie obszarów województwa śląskiego.

Najważniejsze atrakcje obejmują:

• Zabytkową Kopalnię Srebra,

• Sztolnię Czarnego Pstrąga,

• Rezerwat Segiet,

• Zalew Nakło-Chechło,

• Park w Reptach,

• Kalety – Miasto Zielonej Energii,

• pałace i zamki regionu.

Park w Reptach

To jeden z największych parków krajobrazowych województwa śląskiego, obejmujący ponad 500 hektarów lasów, dolin i zabytkowych założeń parkowych.

Zielona infrastruktura i środowisko

Powiat Tarnogórski posiada wyjątkowy potencjał rozwoju błękitno-zielonej infrastruktury.

Najważniejsze kierunki działań obejmują:

• ochronę zasobów wód podziemnych,

• rozwój retencji krajobrazowej,

• ochronę lasów i terenów Natura 2000,

• rewitalizację terenów pogórniczych,

• rozwój odnawialnych źródeł energii,

• zwiększanie odporności na skutki zmian klimatu.

Region jest jednym z najlepszych przykładów połączenia ochrony dziedzictwa przemysłowego z nowoczesnym podejściem do ochrony środowiska.

Potencjał rozwojowy

Powiat Tarnogórski należy do najbardziej perspektywicznych regionów województwa śląskiego.

Największe atuty regionu to:

• obiekty UNESCO,

• ponadprzeciętna lesistość,

• lotnisko Katowice Airport,

• wysoka jakość środowiska,

• atrakcyjność turystyczna,

• bogate dziedzictwo kulturowe,

• korzystne położenie komunikacyjne.

W nadchodzących latach szczególnego znaczenia nabiorą inwestycje związane z turystyką kulturową, ochroną zasobów wodnych, rozwojem zielonej energii oraz gospodarką opartą na wysokiej jakości środowiska. Powiat Tarnogórski ma wszelkie predyspozycje, aby stać się jednym z liderów zielonej transformacji i turystyki dziedzictwa przemysłowego w Polsce.