Powiat Wodzisławski

Charakterystyka Powiatu Wodzisławskiego

Powiat Wodzisławski położony jest w południowo-zachodniej części województwa śląskiego, bezpośrednio przy granicy z Czechami. To jeden z najgęściej zaludnionych powiatów w Polsce, a jednocześnie region, który zachował wiele walorów krajobrazowych i przyrodniczych związanych z dolinami Odry i Olzy. Powiat często określany jest mianem „Południowej Bramy Polski”, ponieważ przez jego teren przebiegają ważne szlaki komunikacyjne łączące Polskę z Czechami i Europą Południową.

Historia regionu związana jest z dawnym Księstwem Wodzisławskim, a później z rozwojem górnictwa węgla kamiennego. W XX wieku miasta takie jak Wodzisław Śląski, Rydułtowy, Radlin czy Pszów należały do najważniejszych ośrodków wydobywczych południowej części Górnego Śląska. Dziś obok przemysłu coraz większą rolę odgrywają usługi, logistyka oraz współpraca transgraniczna.

Mimo przemysłowej historii powiat posiada zaskakująco dużo terenów zielonych. Dolina Olzy, dolina Odry, rozległe stawy pożwirowe, lasy Lubomi i Gorzyc oraz wzgórza Pogórza Rybnickiego tworzą krajobraz znacznie bardziej zróżnicowany niż w centralnej części województwa śląskiego.

Dużym atutem regionu jest również położenie. W niewielkiej odległości znajdują się Ostrawa, Rybnik, Jastrzębie-Zdrój i Racibórz, a autostrada A1 otwiera bezpośrednie połączenia z północą i południem Europy. Dzięki temu Powiat Wodzisławski należy do najważniejszych obszarów rozwojowych południowej części województwa śląskiego.

Powiat w liczbach

Przyroda i krajobraz

Powiat leży na Płaskowyżu Rybnickim, który stopniowo przechodzi w doliny Odry i Olzy. Charakterystyczną cechą krajobrazu są łagodne wzgórza, rozległe pola uprawne, stawy oraz doliny rzeczne.

Najważniejsze elementy krajobrazu obejmują:

• dolinę Olzy,

• dolinę Odry,

• wzgórza Gorzyc i Godowa,

• tereny Lubomi,

• stawy pożwirowe,

• lasy Grabówka i Dąbrowiok,

• krajobraz pogranicza polsko-czeskiego.

Przy dobrej widoczności z południowych części powiatu można dostrzec pasma Beskidu Śląskiego, Beskidu Morawsko-Śląskiego, a nawet czeskie Jesioniki.

Wody i retencja

Woda odgrywa bardzo ważną rolę w krajobrazie i gospodarce powiatu.

Najważniejsze cieki wodne to:

• Olza,

• Odra,

• Leśnica,

• Szotkówka,

• Dopływy Psiny.

Istotne znaczenie mają również:

• stawy pożwirowe,

• starorzecza Odry,

• mokradła doliny Olzy,

• lokalne zbiorniki retencyjne.

Dolina Olzy

Olza tworzy naturalną granicę pomiędzy Polską i Czechami. Jest jednocześnie jednym z najcenniejszych przyrodniczo obszarów powiatu. Dolina rzeki pełni funkcję ważnego korytarza ekologicznego oraz naturalnego magazynu wody.

Odra i tereny zalewowe

Zachodnia część powiatu związana jest z doliną Odry. Obszary te mają duże znaczenie retencyjne i przeciwpowodziowe dla całego regionu.

Rolnictwo i gospodarka lokalna

Powiat posiada zróżnicowaną strukturę gospodarczą.

Najważniejsze sektory obejmują:

• górnictwo,

• przemysł,

• logistykę,

• handel,

• budownictwo,

• usługi.

W rolnictwie dominują:

• zboża,

• kukurydza,

• rzepak,

• hodowla bydła,

• hodowla trzody chlewnej.

Górnictwo Rydułtów i Marcel

Przez wiele dekad filarem gospodarki regionu było wydobycie węgla kamiennego. Szczególnie ważną rolę odgrywały kopalnie Rydułtowy i Marcel, które należały do największych zakładów górniczych południowej części województwa śląskiego.

Pogranicze gospodarcze

Położenie przy granicy z Czechami sprzyja rozwojowi transportu, logistyki i współpracy gospodarczej. Coraz większe znaczenie mają również firmy usługowe i produkcyjne działające w otoczeniu autostrady A1.

Lasy i środowisko

Największe kompleksy leśne znajdują się w gminach:

• Lubomia,

• Gorzyce,

• Godów,

• Mszana.

Do najważniejszych należą:

• Grabówka,

• Dąbrowiok,

• lasy doliny Odry,

• kompleksy leśne Lubomi.

Dominują:

• sosny,

• dęby,

• brzozy,

• buki,

• olchy.

Lasy pełnią ważną funkcję ochronną, retencyjną oraz rekreacyjną dla mieszkańców całego regionu.

Zwierzęta i bioróżnorodność

Powiat posiada stosunkowo bogatą faunę jak na obszar silnie zurbanizowany.

Występują tutaj:

• sarny,

• jelenie,

• dziki,

• lisy,

• borsuki,

• bobry.

W dolinach rzecznych i przy stawach można spotkać:

• czaple siwe,

• żurawie,

• łabędzie,

• zimorodki,

• błotniaki stawowe.

Szczególnie cenne przyrodniczo są tereny doliny Olzy oraz stawy pożwirowe, które stanowią ostoję ptaków wodnych i błotnych.

Zabytki i dziedzictwo kulturowe

Powiat posiada bogate dziedzictwo historyczne związane zarówno z dawnym księstwem wodzisławskim, jak i rozwojem przemysłu.

Najważniejsze zabytki obejmują:

• Rynek w Wodzisławiu Śląskim,

• Pałac Dietrichsteinów,

• Wieżę Romantyczną w Wodzisławiu,

• klasztor franciszkanów,

• zabytkowe osiedla górnicze,

• kościół św. Jerzego w Rydułtowach,

• zabytkowe obiekty kopalniane.

Wodzisław Śląski – historyczna stolica regionu

Miasto od średniowiecza było siedzibą lokalnych władz i centrum życia gospodarczego regionu. Zachowany układ starego miasta oraz liczne zabytki przypominają o jego wielowiekowej historii.

Turystyka i rekreacja

Najważniejsze atrakcje powiatu obejmują:

• Rynek w Wodzisławiu Śląskim,

• Balaton w Wodzisławiu Śląskim,

• dolinę Olzy,

• tereny rekreacyjne Lubomi,

• ścieżki rowerowe pogranicza,

• zabytki górnicze Rydułtów,

• punkty widokowe południowej części powiatu.

Dużą popularnością cieszy się turystyka rowerowa. Przez powiat przebiega kilka oznakowanych tras prowadzących w kierunku Raciborza, Rybnika oraz granicy czeskiej.

Zielona infrastruktura i środowisko

Powiat Wodzisławski posiada bardzo dobre warunki do rozwoju błękitno-zielonej infrastruktury.

Najważniejsze kierunki działań obejmują:

• ochronę doliny Olzy,

• ochronę doliny Odry,

• rozwój retencji krajobrazowej,

• zwiększanie powierzchni zadrzewień,

• rewitalizację terenów pogórniczych,

• rozwój odnawialnych źródeł energii,

• ochronę terenów rolniczych.

Szczególne znaczenie ma zachowanie naturalnych funkcji dolin rzecznych, które pełnią rolę korytarzy ekologicznych i naturalnych zbiorników retencyjnych.

Potencjał rozwojowy

Powiat Wodzisławski należy do najważniejszych regionów południowo-zachodniej części województwa śląskiego.

Największe atuty regionu to:

• położenie przy granicy z Czechami,

• autostrada A1,

• silne tradycje przemysłowe,

• rozwijająca się logistyka,

• doliny Odry i Olzy,

• atrakcyjne tereny mieszkaniowe,

• potencjał turystyki pogranicza.

W nadchodzących latach szczególnego znaczenia nabiorą inwestycje związane z transformacją gospodarczą terenów pogórniczych, ochroną zasobów wodnych, rozwojem zielonej energii oraz współpracą transgraniczną. Powiat Wodzisławski ma wszelkie predyspozycje, aby stać się jednym z liderów zrównoważonego rozwoju południowej części województwa śląskiego.