Powiat Zawierciański

Charakterystyka Powiatu Zawierciańskiego

Powiat Zawierciański należy do najbardziej malowniczych i rozpoznawalnych regionów województwa śląskiego. To właśnie tutaj znajduje się serce Jury Krakowsko-Częstochowskiej – krainy wapiennych ostańców, jaskiń, zamków i niezwykłych krajobrazów, które od dziesięcioleci przyciągają turystów z całej Polski. Powiat zajmuje ponad 1000 km² powierzchni i jest jednym z największych terytorialnie powiatów województwa śląskiego.

Region wyróżnia się zupełnie innym charakterem niż większość województwa śląskiego. Zamiast przemysłowych krajobrazów dominują tutaj wapienne wzgórza, lasy, pola uprawne, doliny rzeczne oraz słynne jurajskie skały. To właśnie Powiat Zawierciański jest często uznawany za najbardziej „przyrodniczy” fragment województwa śląskiego.

Historia regionu sięga czasów średniowiecza. Przez jego teren przebiegały ważne szlaki handlowe prowadzące z Krakowa na Śląsk. Właśnie dlatego powstały tutaj liczne warownie, które dziś tworzą słynny Szlak Orlich Gniazd. Ruiny zamków w Ogrodzieńcu, Smoleniu czy Pilicy należą do najbardziej rozpoznawalnych atrakcji turystycznych Polski.

Współcześnie Powiat Zawierciański rozwija się przede wszystkim w oparciu o turystykę, rekreację, rolnictwo oraz przedsiębiorczość lokalną. Coraz większego znaczenia nabierają także działania związane z ochroną zasobów wodnych, zachowaniem krajobrazu Jury oraz rozwojem zrównoważonej turystyki.

Powiat w liczbach

Przyroda i krajobraz

Powiat Zawierciański leży niemal w całości na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej, będącej jednym z najbardziej charakterystycznych regionów geograficznych Polski.

Najbardziej charakterystyczne elementy krajobrazu obejmują:

• wapienne ostańce Jury,

• wzgórza krasowe,

• jaskinie,

• dolinę Warty,

• dolinę Pilicy,

• rozległe lasy sosnowe,

• tereny rolnicze Wyżyny Częstochowskiej.

Najbardziej znane formacje skalne znajdują się w okolicach Podlesic, Kroczyc, Morska, Mirowa i Bobolic. Krajobraz ten jest unikalny w skali kraju i stanowi jeden z symboli południowej Polski.

Wody i retencja

Choć Jura kojarzona jest głównie ze skałami, woda odgrywa tutaj niezwykle ważną rolę.

Najważniejsze cieki wodne to:

• Warta,

• Pilica,

• Krztynia,

• Czarna Przemsza,

• liczne źródła krasowe.

Istotne znaczenie posiadają również:

• zbiornik Przeczyce,

• zbiornik Dzibice,

• stawy hodowlane,

• mokradła dolinne,

• naturalne obszary infiltracji wód podziemnych.

Jura – kraina ukrytej wody

Wapienne skały Jury działają jak ogromny naturalny magazyn wody. Wody opadowe wnikają w szczeliny skalne i zasilają liczne źródła oraz podziemne systemy wodonośne. Ochrona tych zasobów ma kluczowe znaczenie dla całego regionu.

Dolina Warty

Warta bierze początek w południowej części Jury i odgrywa ważną rolę dla retencji oraz różnorodności biologicznej północnej części powiatu.

Rolnictwo i gospodarka lokalna

Powiat posiada gospodarkę opartą głównie na:

• turystyce,

• usługach,

• rolnictwie,

• małych i średnich przedsiębiorstwach,

• przemyśle lokalnym.

W rolnictwie dominują:

• zboża,

• rzepak,

• ziemniaki,

• uprawy warzyw,

• hodowla bydła.

Jura Krakowsko-Częstochowska – największa specjalizacja regionu

Największym zasobem gospodarczym powiatu jest turystyka związana z Jurą Krakowsko-Częstochowską. Każdego roku region odwiedzają setki tysięcy turystów korzystających z tras rowerowych, szlaków pieszych, wspinaczki skałkowej i atrakcji historycznych.

Zawiercie – centrum gospodarcze powiatu

Miasto Zawiercie pełni funkcję administracyjnego i gospodarczego centrum regionu. Rozwijają się tutaj przedsiębiorstwa produkcyjne, logistyczne oraz usługi dla mieszkańców całego powiatu.

Lasy i środowisko

Lasy zajmują znaczną część powierzchni powiatu i są jednym z jego największych atutów.

Największe kompleksy leśne znajdują się w rejonach:

• Kroczyc,

• Włodowic,

• Pilicy,

• Łaz,

• Ogrodzieńca,

• Szczekocin.

Dominują:

• sosny,

• dęby,

• buki,

• brzozy,

• jodły.

Lasy pełnią ważną funkcję ochronną, retencyjną i krajobrazową, a także stanowią zaplecze rekreacyjne dla mieszkańców województwa śląskiego.

Zwierzęta i bioróżnorodność

Powiat należy do najcenniejszych przyrodniczo obszarów województwa śląskiego.

Spotkać można:

• jelenie,

• sarny,

• dziki,

• lisy,

• borsuki,

• kuny.

Na terenach jurajskich występują również:

• puchacze,

• bociany czarne,

• zimorodki,

• myszołowy,

• nietoperze zasiedlające jaskinie.

Znaczna część terenów objęta jest ochroną w ramach obszarów Natura 2000 oraz Parku Krajobrazowego Orlich Gniazd.

Zabytki i dziedzictwo kulturowe

Powiat posiada jedne z najcenniejszych zabytków województwa śląskiego.

Najważniejsze atrakcje obejmują:

• Zamek Ogrodzieniec,

• Zamek Smoleń,

• Zamek Pilcza w Smoleniu,

• ruiny zamków Jury,

• Sanktuarium w Skarżycach,

• historyczne centrum Pilicy,

• zabytki Szczekocin.

Zamek Ogrodzieniec

To najbardziej znana warownia Jury Krakowsko-Częstochowskiej i jeden z najczęściej odwiedzanych zamków w Polsce. Położony na Górze Janowskiego zamek góruje nad wapiennymi skałami i jest symbolem całego regionu.

Szlak Orlich Gniazd

Przez teren powiatu przebiega najważniejszy odcinek słynnego Szlaku Orlich Gniazd łączącego Kraków z Częstochową.

Turystyka i rekreacja

Powiat Zawierciański należy do najważniejszych regionów turystycznych południowej Polski.

Największe atrakcje obejmują:

• Zamek Ogrodzieniec,

• Podlesice,

• Górę Zborów,

• rezerwat Góra Chełm,

• Szlak Orlich Gniazd,

• liczne jaskinie,

• trasy rowerowe Jury,

• tereny wspinaczkowe.

Stolica polskiej wspinaczki

Podlesice i okolice Góry Zborów należą do najważniejszych ośrodków wspinaczkowych w Polsce. Jurajskie skały przyciągają wspinaczy z całej Europy.

Zielona infrastruktura i środowisko

Powiat posiada ogromny potencjał związany z ochroną krajobrazu i zasobów wodnych.

Najważniejsze kierunki działań obejmują:

• ochronę źródeł krasowych,

• rozwój retencji krajobrazowej,

• ochronę lasów Jury,

• zachowanie korytarzy ekologicznych,

• rozwój odnawialnych źródeł energii,

• ograniczanie presji urbanizacyjnej,

• ochronę różnorodności biologicznej.

Szczególne znaczenie ma zachowanie naturalnego charakteru Jury Krakowsko-Częstochowskiej przy jednoczesnym rozwoju turystyki.

Potencjał rozwojowy

Powiat Zawierciański posiada jeden z największych potencjałów rozwojowych w województwie śląskim.

Największe atuty regionu to:

• Jura Krakowsko-Częstochowska,

• Szlak Orlich Gniazd,

• wyjątkowe walory krajobrazowe,

• bogate zasoby przyrodnicze,

• duża powierzchnia lasów,

• rozwijająca się turystyka aktywna,

• korzystne położenie pomiędzy Śląskiem a Małopolską.

W nadchodzących latach szczególnego znaczenia nabiorą inwestycje związane z ochroną zasobów wodnych, rozwojem ekologicznej turystyki, odnawialnymi źródłami energii oraz promocją dziedzictwa przyrodniczego Jury. Powiat Zawierciański ma wszelkie predyspozycje, aby stać się jednym z liderów zrównoważonego rozwoju i turystyki przyrodniczej w Polsce.