Powiat Żory

Charakterystyka Miasta Żory

Żory należą do najbardziej interesujących przykładów udanej transformacji miejskiej w województwie śląskim. Jeszcze w latach 70. były niewielkim miastem liczącym kilka tysięcy mieszkańców, natomiast dziś są nowoczesnym ośrodkiem liczącym ponad 60 tysięcy mieszkańców, pełniącym ważne funkcje gospodarcze, logistyczne i usługowe dla całego subregionu zachodniego.

Miasto położone jest na Płaskowyżu Rybnickim, pomiędzy Rybnikiem, Jastrzębiem-Zdrojem, Mikołowem i Pszczyną. Dzięki korzystnemu położeniu przy autostradzie A1 oraz drodze krajowej nr 81 stało się jednym z najlepiej skomunikowanych ośrodków południowej części województwa śląskiego.

Żory wyróżniają się również na tle innych miast regionu pod względem demograficznym. Podczas gdy wiele śląskich miast odnotowuje spadek liczby mieszkańców, Żory od lat należą do nielicznych miast na prawach powiatu przyciągających nowych mieszkańców i notujących dodatnie saldo migracji. To efekt konsekwentnego rozwoju infrastruktury mieszkaniowej, dobrej jakości życia oraz atrakcyjnego położenia pomiędzy największymi ośrodkami regionu.

Współczesne Żory coraz częściej postrzegane są jako miasto nowoczesne, zielone i przyjazne mieszkańcom. Duże osiedla mieszkaniowe otaczają tereny leśne, parki i obszary rekreacyjne, a jednocześnie miasto rozwija funkcje gospodarcze i logistyczne związane z dynamicznie rozwijającym się subregionem zachodnim województwa śląskiego.

Powiat w liczbach

Przyroda i krajobraz

Żory położone są na Płaskowyżu Rybnickim, który charakteryzuje się łagodnie falistą rzeźbą terenu. W krajobrazie miasta dominują tereny mieszkaniowe przeplatane lasami, polami uprawnymi oraz dolinami niewielkich cieków wodnych.

Najbardziej charakterystyczne elementy krajobrazu obejmują:

• dolinę Rudy,

• lasy Baranowic i Rogoźnej,

• tereny Rowienia-Folwarków,

• obszary Osin i Kleszczowa,

• śródmiejskie tereny parkowe,

• zbiorniki wodne i stawy.

W przeciwieństwie do wielu miast centralnej części województwa śląskiego Żory zachowały stosunkowo dużo terenów otwartych, szczególnie w południowej i wschodniej części miasta.

Wody i retencja

Najważniejszym ciekiem wodnym miasta jest rzeka Ruda, należąca do dorzecza Odry. To właśnie nad nią rozwinęły się historyczne Żory.

Istotne znaczenie posiadają również:

• Kłokocinka,

• lokalne potoki i rowy melioracyjne,

• stawy retencyjne,

• zbiorniki przeciwpożarowe,

• obszary podmokłe doliny Rudy.

Ruda – oś przyrodnicza miasta

Dolina Rudy pełni ważną funkcję ekologiczną i retencyjną. Stanowi jednocześnie naturalny korytarz przyrodniczy łączący Żory z terenami leśnymi Rybnika i Puszczy Pszczyńskiej.

Retencja w rozwijającym się mieście

Ze względu na szybki rozwój zabudowy mieszkaniowej coraz większego znaczenia nabierają działania związane z zatrzymywaniem wód opadowych, rozwojem małej retencji oraz ochroną terenów zielonych.

Rolnictwo i gospodarka lokalna

Współczesna gospodarka Żor opiera się przede wszystkim na:

• logistyce,

• handlu,

• usługach,

• przemyśle lekkim,

• budownictwie,

• nowoczesnych przedsiębiorstwach produkcyjnych.

Miasto logistyki i przedsiębiorczości

Dogodne położenie przy autostradzie A1 sprawiło, że Żory stały się atrakcyjnym miejscem dla inwestorów. Powstają tutaj centra logistyczne, zakłady produkcyjne oraz nowoczesne przestrzenie biznesowe. Miasto coraz skuteczniej wykorzystuje swoje położenie pomiędzy Rybnikiem, Jastrzębiem-Zdrojem i aglomeracją katowicką.

Rolnictwo na obrzeżach miasta

W dzielnicach Baranowice, Kleszczów czy Rowień nadal zachowały się tereny rolnicze, gdzie dominują:

• zboża,

• kukurydza,

• rzepak,

• uprawy paszowe.

Lasy i środowisko

Znaczną część powierzchni miasta zajmują tereny zielone i leśne.

Największe kompleksy znajdują się w rejonach:

• Baranowic,

• Rogoźnej,

• Kleszczowa,

• Osin,

• Rowienia.

Dominują:

• sosny,

• dęby,

• brzozy,

• buki,

• olchy.

Lasy te pełnią ważną funkcję rekreacyjną oraz stanowią naturalną barierę poprawiającą jakość powietrza w mieście.

Zwierzęta i bioróżnorodność

Pomimo miejskiego charakteru Żory posiadają stosunkowo bogatą faunę.

Występują tutaj:

• sarny,

• dziki,

• lisy,

• kuny,

• jeże.

Na terenach wodnych i leśnych można spotkać:

• czaple siwe,

• myszołowy,

• dzięcioły,

• łabędzie,

• zimorodki.

Tereny zielone miasta stanowią ważne ogniwo korytarzy ekologicznych łączących dolinę Rudy z kompleksami leśnymi południowego Śląska.

Zabytki i dziedzictwo kulturowe

Żory należą do najstarszych miast Górnego Śląska. Prawa miejskie uzyskały już w XIII wieku, co czyni je jednym z najstarszych ośrodków miejskich regionu.

Najważniejsze zabytki obejmują:

• średniowieczny układ Starego Miasta,

• rynek w Żorach,

• kościół św. Apostołów Filipa i Jakuba,

• zabytkowe kamienice,

• pałac w Baranowicach,

• historyczne dzielnice dawnej gminy Żory.

Muzeum Ognia

Jednym z najbardziej rozpoznawalnych współczesnych symboli miasta jest Muzeum Ognia – nowoczesny obiekt architektoniczny nawiązujący do historii miasta, które przez wieki doświadczało licznych pożarów. Obiekt należy do najciekawszych realizacji architektonicznych regionu.

Turystyka i rekreacja

Najważniejsze atrakcje miasta obejmują:

• rynek i starówkę,

• Muzeum Ognia,

• Park Cegielnia,

• tereny rekreacyjne Rudy,

• ścieżki rowerowe,

• lasy Baranowic i Rogoźnej.

Miasto przyjazne rowerzystom

Przez Żory przebiega kilka tras rowerowych łączących miasto z Rybnikiem, Suszcem, Czerwionką-Leszczynami oraz terenami Puszczy Pszczyńskiej. Rozbudowywana sieć tras rowerowych należy do największych atutów miasta.

Zielona infrastruktura i środowisko

Żory należą do miast posiadających bardzo dobre warunki do rozwoju błękitno-zielonej infrastruktury.

Najważniejsze kierunki działań obejmują:

• ochronę doliny Rudy,

• rozwój retencji miejskiej,

• zwiększanie powierzchni terenów zielonych,

• rozwój odnawialnych źródeł energii,

• ochronę lasów miejskich,

• tworzenie zadrzewień i parków,

• adaptację do zmian klimatu.

Duże znaczenie ma zachowanie równowagi pomiędzy rozwojem zabudowy mieszkaniowej a ochroną terenów przyrodniczych, które stanowią jeden z największych atutów miasta.

Potencjał rozwojowy

Żory należą do najbardziej perspektywicznych miast południowej części województwa śląskiego.

Największe atuty miasta to:

• dodatnie saldo migracji,

• korzystne położenie przy autostradzie A1,

• rozwinięta infrastruktura drogowa,

• wysoka jakość życia,

• duży udział terenów zielonych,

• nowoczesna gospodarka,

• atrakcyjność mieszkaniowa.

W kolejnych latach szczególnego znaczenia nabiorą inwestycje związane z zieloną transformacją, rozwojem gospodarki niskoemisyjnej, ochroną zasobów wodnych oraz dalszym rozwojem funkcji mieszkaniowych. Żory mają wszelkie predyspozycje, aby pozostać jednym z najbardziej dynamicznie rozwijających się miast województwa śląskiego i jednocześnie jednym z najlepszych miejsc do życia w regionie.