Powiat Bartoszycki

Charakterystyka Powiatu Bartoszyckiego

Powiat Bartoszycki położony jest w północnej części województwa warmińsko-mazurskiego, przy granicy z Rosją (Obwodem Królewieckim). Jest to region o wyraźnie rolniczym charakterze, wyróżniający się rozległymi terenami otwartymi, pagórkowatym krajobrazem polodowcowym oraz stosunkowo niewielkim stopniem urbanizacji. Siedzibą powiatu są Bartoszyce – historyczne miasto nad Łyną, które od wieków pełni funkcję lokalnego centrum administracyjnego, handlowego i gospodarczego.

Region należy do historycznej Warmii i dawnych Prus. Na przestrzeni wieków ścierały się tutaj wpływy polskie, pruskie, niemieckie i litewskie, pozostawiając po sobie bogate dziedzictwo kulturowe. Liczne kościoły, pałace, dwory oraz dawne majątki ziemskie do dziś przypominają o wielokulturowej historii tych ziem.

Powiat Bartoszycki wyróżnia się także dużym udziałem terenów rolnych oraz stosunkowo dobrze zachowanym środowiskiem naturalnym. Rozległe doliny rzeczne, oczka polodowcowe, mokradła i zadrzewienia śródpolne tworzą krajobraz sprzyjający zachowaniu wysokiej bioróżnorodności.

Dzięki dużym zasobom gruntów rolnych, korzystnym warunkom przyrodniczym oraz położeniu przy granicy państwowej region posiada potencjał rozwoju związany z nowoczesnym rolnictwem, gospodarką wodną, energetyką odnawialną oraz turystyką przyrodniczą.

Powiat w liczbach

Przyroda i krajobraz

Powiat Bartoszycki leży na obszarze Niziny Sępopolskiej oraz Wzniesień Górowskich. Krajobraz został ukształtowany przez ostatnie zlodowacenie i charakteryzuje się łagodnymi wzgórzami, rozległymi polami uprawnymi oraz licznymi dolinami rzecznymi.

Najbardziej charakterystyczne elementy krajobrazu obejmują:

• dolinę Łyny,

• Nizinę Sępopolską,

• Wzniesienia Górowskie,

• polodowcowe oczka wodne,

• rozległe tereny rolnicze,

• mozaikę łąk, pastwisk i zadrzewień.

Region należy do najmniej zurbanizowanych części województwa warmińsko-mazurskiego, dzięki czemu zachował wiele naturalnych walorów krajobrazowych.

Wody i retencja

Jednym z największych bogactw powiatu są zasoby wodne związane z doliną Łyny oraz licznymi ciekami i terenami podmokłymi.

Najważniejsze rzeki to:

• Łyna,

• Pisa Północna,

• Elma,

• Guber (na obrzeżach regionu),

• liczne mniejsze cieki.

W krajobrazie występują również:

• oczka polodowcowe,

• stawy hodowlane,

• mokradła,

• podmokłe łąki.

Łyna – najważniejsza rzeka regionu

Największe znaczenie hydrologiczne posiada Łyna, która przepływa przez znaczną część powiatu. Dolina rzeki stanowi ważny korytarz ekologiczny oraz naturalny system retencji.

W dobie zmian klimatu szczególnego znaczenia nabierają działania związane z:

• ochroną terenów zalewowych,

• odtwarzaniem mokradeł,

• zwiększaniem retencji krajobrazowej,

• zachowaniem naturalnego charakteru rzek.

Rolnictwo i gospodarka lokalna

Powiat Bartoszycki należy do najważniejszych regionów rolniczych północnej części województwa warmińsko-mazurskiego.

Dominujące kierunki produkcji obejmują:

• uprawę zbóż,

• rzepak,

• kukurydzę,

• rośliny pastewne,

• produkcję mleka.

Rozwinięta jest również:

• hodowla bydła mlecznego,

• hodowla bydła mięsnego,

• produkcja pasz,

• przetwórstwo spożywcze.

Poza rolnictwem istotną rolę odgrywają:

• handel,

• usługi,

• logistyka,

• budownictwo.

Rolnictwo wielkoobszarowe – specjalizacja regionu

Powiat słynie z dużych gospodarstw rolnych gospodarujących na żyznych gruntach dawnego pogranicza warmińsko-pruskiego. Produkcja rolna należy do najważniejszych filarów lokalnej gospodarki i ma duże znaczenie dla całego województwa.

Lasy i środowisko

Lasy zajmują około jednej piątej powierzchni powiatu.

Największe kompleksy leśne znajdują się w rejonie:

• Górowa Iławeckiego,

• Sępopola,

• Bisztynka,

• północnych obrzeży powiatu.

Dominują:

• sosny,

• świerki,

• dęby,

• brzozy,

• olchy.

Szczególnie cenne są lasy łęgowe i zadrzewienia związane z doliną Łyny oraz terenami podmokłymi.

Zwierzęta i bioróżnorodność

Powiat Bartoszycki posiada bardzo dobre warunki do zachowania różnorodności biologicznej.

Występują tutaj:

• jelenie,

• sarny,

• dziki,

• lisy,

• borsuki,

• bobry.

Na terenach podmokłych i w dolinach rzecznych można spotkać:

• bociana białego,

• bociana czarnego,

• żurawia,

• bielika,

• błotniaka stawowego,

• czaplę siwą.

Dolina Łyny oraz liczne mokradła stanowią ważne siedliska ptaków wodnych i błotnych.

Zabytki i dziedzictwo kulturowe

Powiat Bartoszycki posiada bogate dziedzictwo historyczne związane z Warmią, Prusami oraz dawnymi majątkami ziemskimi.

Najcenniejsze zabytki obejmują:

• historyczne centrum Bartoszyc,

• średniowieczny układ Sępopola,

• liczne kościoły gotyckie,

• pałace i dwory warmińskie,

• zabytkowe cmentarze i zespoły parkowe.

Bartoszyce – strażnik północnej Warmii

Największym miastem powiatu są Bartoszyce, których historia sięga średniowiecza. Miasto rozwijało się jako ważny ośrodek handlowy i administracyjny pogranicza warmińsko-pruskiego.

Do dziś zachowało wiele zabytków przypominających o wielowiekowej historii regionu.

Turystyka i rekreacja

Powiat nie należy do najbardziej znanych turystycznie części Mazur, ale posiada wiele atrakcji dla osób poszukujących ciszy i kontaktu z naturą.

Najważniejsze atrakcje obejmują:

• dolinę Łyny,

• Bartoszyce,

• Sępopol,

• zabytki Warmii,

• trasy rowerowe,

• obszary przyrodnicze pogranicza.

Popularnością cieszą się:

• turystyka rowerowa,

• obserwacja ptaków,

• fotografia przyrodnicza,

• agroturystyka,

• turystyka historyczna.

Zielona infrastruktura i środowisko

Powiat Bartoszycki posiada bardzo duży potencjał rozwoju błękitno-zielonej infrastruktury.

Najważniejsze kierunki działań obejmują:

• ochronę doliny Łyny,

• rozwój retencji krajobrazowej,

• odtwarzanie mokradeł,

• ochronę zadrzewień śródpolnych,

• rozwój odnawialnych źródeł energii,

• ochronę gleb przed erozją,

• wspieranie rolnictwa przyjaznego środowisku.

Szczególnie istotne jest zachowanie naturalnych terenów podmokłych, które stanowią jeden z najważniejszych elementów lokalnego systemu przyrodniczego.

Potencjał rozwojowy

Powiat Bartoszycki posiada znaczący potencjał rozwoju oparty na rolnictwie, zasobach przyrodniczych oraz gospodarce wodnej.

Najważniejsze atuty regionu to:

• dolina Łyny,

• duże zasoby gruntów rolnych,

• wysoka jakość środowiska,

• bogate dziedzictwo historyczne,

• rozwój odnawialnych źródeł energii,

• potencjał retencyjny,

• spokojny, naturalny krajobraz.

W najbliższych latach coraz większego znaczenia nabiorą inwestycje związane z ochroną zasobów wodnych, nowoczesnym rolnictwem, energetyką odnawialną oraz turystyką przyrodniczą. Powiat Bartoszycki ma wszelkie predyspozycje, aby stać się jednym z liderów zrównoważonego rozwoju północnej części województwa warmińsko-mazurskiego.