Powiat Braniewski

Charakterystyka Powiatu Braniewskiego

Powiat Braniewski położony jest w północno-zachodniej części województwa warmińsko-mazurskiego i należy do najbardziej zróżnicowanych przyrodniczo regionów północnej Polski. Jego wyjątkowość wynika z położenia nad Zalewem Wiślanym, sąsiedztwa Wysoczyzny Elbląskiej oraz bliskości granicy z Rosją. Siedzibą powiatu jest Braniewo – jedno z najstarszych miast Warmii, którego historia sięga średniowiecza i czasów państwa krzyżackiego.

Region od wieków związany był z handlem morskim, rybołówstwem i żeglugą. Położenie nad Zalewem Wiślanym sprawiło, że Braniewo stanowiło ważny ośrodek gospodarczy i administracyjny północnej Warmii. Dziś powiat zachowuje swój nadwodny charakter, a woda pozostaje jednym z najważniejszych elementów krajobrazu i lokalnej gospodarki.

Powiat Braniewski wyróżnia się także ogromnym bogactwem przyrodniczym. Występują tu rozległe mokradła, doliny rzeczne, nadzalewowe trzcinowiska, lasy oraz tereny objęte ochroną w ramach sieci Natura 2000. Jest to jeden z najważniejszych obszarów lęgowych i migracyjnych ptaków wodnych w Polsce.

Dzięki połączeniu walorów przyrodniczych, historycznych i krajobrazowych region posiada duży potencjał rozwoju oparty na turystyce, gospodarce wodnej, ochronie środowiska oraz zrównoważonym wykorzystaniu zasobów naturalnych.

Powiat w liczbach

Przyroda i krajobraz

Powiat Braniewski leży na styku kilku odmiennych krain geograficznych. Północną część zajmują obszary związane z Zalewem Wiślanym, natomiast południe obejmuje pagórkowate tereny Wysoczyzny Elbląskiej i Równiny Warmińskiej.

Najbardziej charakterystyczne elementy krajobrazu obejmują:

• Zalew Wiślany,

• dolinę Pasłęki,

• Wysoczyznę Elbląską,

• równiny nadzalewowe,

• rozległe trzcinowiska,

• mokradła i torfowiska.

Region należy do najbardziej różnorodnych krajobrazowo części województwa warmińsko-mazurskiego. Spotkać tu można zarówno nadmorskie krajobrazy zalewowe, jak i pagórkowate tereny morenowe.

Wody i retencja

Woda jest najważniejszym zasobem naturalnym Powiatu Braniewskiego.

Najważniejsze cieki wodne obejmują:

• Pasłękę,

• Baudę,

• Banówkę,

• liczne kanały i cieki melioracyjne.

Na terenie powiatu znajdują się również:

• Zalew Wiślany,

• starorzecza,

• mokradła,

• tereny zalewowe,

• stawy hodowlane.

Zalew Wiślany – wodne serce regionu

Największym bogactwem przyrodniczym i krajobrazowym regionu jest Zalew Wiślany.

Akwen pełni niezwykle ważne funkcje:

• retencyjne,

• przyrodnicze,

• rybackie,

• turystyczne.

Jest także jednym z najważniejszych miejsc występowania ptaków wodnych i błotnych w Polsce.

W kontekście zmian klimatycznych szczególnego znaczenia nabiera ochrona mokradeł, terenów zalewowych i naturalnych systemów retencji.

Rolnictwo i gospodarka lokalna

Gospodarka Powiatu Braniewskiego opiera się przede wszystkim na rolnictwie, usługach i działalności związanej z gospodarką wodną.

Najważniejsze sektory obejmują:

• rolnictwo,

• rybołówstwo,

• przetwórstwo spożywcze,

• handel,

• usługi,

• turystykę.

Dominujące uprawy obejmują:

• pszenicę,

• jęczmień,

• rzepak,

• kukurydzę,

• rośliny pastewne.

Znaczącą rolę odgrywa również:

• hodowla bydła,

• produkcja mleka,

• rybactwo śródlądowe.

Gospodarka zalewowa i rybacka

Powiat Braniewski od wieków związany był z wykorzystaniem zasobów Zalewu Wiślanego. Rybołówstwo, przetwórstwo rybne oraz usługi związane z wodą pozostają ważnym elementem lokalnej gospodarki i tradycji regionu.

Lasy i środowisko

Lasy zajmują około jednej piątej powierzchni powiatu.

Największe kompleksy leśne znajdują się w rejonie:

• Fromborka,

• Pieniężna,

• Lelkowa,

• Wysoczyzny Elbląskiej.

Dominują:

• buki,

• dęby,

• sosny,

• świerki,

• olchy.

Szczególną wartość posiadają lasy liściaste związane z dolinami rzecznymi i terenami wysoczyznowymi.

Zwierzęta i bioróżnorodność

Powiat Braniewski należy do najcenniejszych przyrodniczo regionów północnej Polski.

Występują tutaj:

• jelenie,

• sarny,

• dziki,

• bobry,

• wydry,

• lisy.

Na terenach związanych z Zalewem Wiślanym można spotkać:

• bieliki,

• kormorany,

• czaple siwe,

• żurawie,

• gęsi zbożowe,

• łabędzie krzykliwe.

Ptasi raj nad Zalewem Wiślanym

Obszary nadzalewowe należą do najważniejszych miejsc odpoczynku i lęgów ptaków migrujących w Europie Środkowej. W okresach migracji obserwować można tutaj dziesiątki tysięcy ptaków wodnych.

Zabytki i dziedzictwo kulturowe

Powiat Braniewski posiada niezwykle bogate dziedzictwo związane z historią Warmii.

Najcenniejsze zabytki obejmują:

• historyczne centrum Braniewa,

• bazylikę św. Katarzyny w Braniewie,

• zabytki Fromborka,

• pałace i dwory warmińskie,

• gotyckie kościoły regionu.

Frombork – miasto Mikołaja Kopernika

Najbardziej rozpoznawalnym miejscem powiatu jest Frombork.

To właśnie tutaj mieszkał i pracował Mikołaj Kopernik. Wzgórze Katedralne należy do najcenniejszych zespołów zabytkowych w Polsce i jest jednym z symboli Warmii.

Turystyka i rekreacja

Powiat Braniewski oferuje doskonałe warunki do wypoczynku nad wodą i kontaktu z naturą.

Najważniejsze atrakcje obejmują:

• Frombork,

• Zalew Wiślany,

• dolinę Pasłęki,

• Wysoczyznę Elbląską,

• Braniewo,

• liczne szlaki rowerowe.

Popularnością cieszą się:

• żeglarstwo,

• turystyka rowerowa,

• obserwacja ptaków,

• kajakarstwo,

• turystyka historyczna.

Zielona infrastruktura i środowisko

Powiat Braniewski posiada jeden z największych potencjałów rozwoju błękitno-zielonej infrastruktury w województwie warmińsko-mazurskim.

Najważniejsze kierunki działań obejmują:

• ochronę Zalewu Wiślanego,

• rozwój naturalnej retencji,

• ochronę mokradeł,

• renaturyzację cieków wodnych,

• rozwój odnawialnych źródeł energii,

• ochronę korytarzy ekologicznych,

• adaptację do zmian klimatu.

Kluczowe znaczenie ma zachowanie terenów podmokłych, które stanowią naturalną ochronę przed skutkami suszy i gwałtownych zjawisk pogodowych.

Potencjał rozwojowy

Powiat Braniewski posiada wyjątkowy potencjał rozwojowy oparty na wodzie, przyrodzie i dziedzictwie historycznym.

Najważniejsze atuty regionu to:

• Zalew Wiślany,

• Frombork,

• dolina Pasłęki,

• bogactwo obszarów Natura 2000,

• rozwijająca się turystyka wodna,

• wysoka jakość środowiska,

• potencjał odnawialnych źródeł energii.

W najbliższych latach szczególnego znaczenia nabiorą inwestycje związane z ochroną zasobów wodnych, rozwojem turystyki przyrodniczej i żeglarskiej oraz zachowaniem unikalnych ekosystemów Zalewu Wiślanego. Powiat Braniewski ma wszelkie predyspozycje, aby stać się jednym z najważniejszych przykładów zrównoważonego rozwoju w północnej Polsce.