Powiat Działdowski

Charakterystyka Powiatu Działdowskiego

Powiat Działdowski położony jest w południowej części województwa warmińsko-mazurskiego, przy granicy z województwem mazowieckim. Jest to jeden z najbardziej rolniczych regionów Warmii i Mazur, a jednocześnie obszar o bogatej historii oraz interesujących walorach przyrodniczych. Siedzibą powiatu jest Działdowo – miasto o średniowiecznych korzeniach, którego dzieje przez wieki związane były z pograniczem mazowiecko-pruskim.

Region wyróżnia się łagodnym krajobrazem młodoglacjalnym, w którym dominują pola uprawne, łąki, niewielkie jeziora oraz doliny rzeczne. W przeciwieństwie do północnych części województwa nie znajdziemy tutaj wielkich kompleksów jeziornych, jednak powiat posiada wiele cennych terenów podmokłych i dolin rzecznych, które odgrywają istotną rolę w lokalnym systemie przyrodniczym.

Powiat Działdowski od wieków związany jest z rolnictwem. Żyzne gleby oraz stosunkowo korzystne warunki klimatyczne sprzyjają produkcji rolnej, która do dziś pozostaje jednym z najważniejszych filarów lokalnej gospodarki. Jednocześnie rozwijają się przemysł spożywczy, usługi oraz przedsiębiorczość lokalna.

Położenie na styku Warmii, Mazur i Mazowsza sprawia, że region posiada własną, nieco odmienną tożsamość kulturową, łączącą wpływy różnych historycznych krain.

Powiat w liczbach

Przyroda i krajobraz

Powiat Działdowski położony jest na pograniczu Wzniesień Mławskich, Garbu Lubawskiego i Równiny Urszulewskiej. Krajobraz został ukształtowany przez ostatnie zlodowacenie i charakteryzuje się łagodnymi wzgórzami oraz rozległymi terenami rolniczymi.

Najbardziej charakterystyczne elementy krajobrazu obejmują:

• dolinę Weli,

• dolinę Wkry,

• pagórki morenowe,

• niewielkie jeziora polodowcowe,

• rozległe pola uprawne,

• mozaikę łąk i zadrzewień śródpolnych.

Choć region nie kojarzy się tak silnie z jeziorami jak centralne Mazury, zachował wiele cennych elementów krajobrazu rolniczego i przyrodniczego.

Wody i retencja

Powiat Działdowski znajduje się w dorzeczu Wisły i posiada dobrze rozwiniętą sieć rzeczną.

Najważniejsze cieki wodne obejmują:

• Wel,

• Wkrę (Działdówkę),

• Nidę,

• liczne mniejsze dopływy.

Na terenie powiatu znajdują się również:

• jeziora w okolicach Lidzbarka,

• stawy hodowlane,

• obszary podmokłe,

• torfowiska.

Rzeka Wel – przyrodniczy skarb regionu

Najcenniejszym ciekiem wodnym regionu jest Wel, uznawana za jedną z najpiękniejszych rzek północnej Polski.

Dolina Weli stanowi ważny korytarz ekologiczny oraz obszar o wysokiej wartości przyrodniczej. Coraz większego znaczenia nabierają działania związane z ochroną naturalnych dolin rzecznych oraz zwiększaniem retencji krajobrazowej.

Rolnictwo i gospodarka lokalna

Powiat Działdowski należy do najważniejszych regionów rolniczych południowej części województwa warmińsko-mazurskiego.

Dominujące kierunki produkcji obejmują:

• uprawę zbóż,

• rzepak,

• kukurydzę,

• ziemniaki,

• rośliny pastewne.

Bardzo ważną rolę odgrywa także:

• produkcja mleka,

• hodowla bydła,

• hodowla trzody chlewnej,

• przetwórstwo rolno-spożywcze.

Poza rolnictwem rozwijają się:

• handel,

• logistyka,

• usługi,

• budownictwo.

Rolnictwo i mleczarstwo – gospodarcza specjalizacja regionu

Powiat od lat należy do ważnych obszarów produkcji mleka i hodowli bydła w północno-wschodniej Polsce. Gospodarstwa rolne stanowią podstawę lokalnej gospodarki i są ważnym elementem krajobrazu regionu.

Lasy i środowisko

Lasy zajmują około jednej piątej powierzchni powiatu.

Największe kompleksy leśne znajdują się w rejonie:

• Lidzbarka,

• Płośnicy,

• Rybna,

• Iłowa-Osady.

Dominują:

• sosny,

• dęby,

• brzozy,

• olchy,

• świerki.

Szczególnie cenne są lasy związane z doliną Weli oraz terenami podmokłymi południowej części powiatu.

Zwierzęta i bioróżnorodność

Powiat Działdowski posiada wiele cennych siedlisk związanych z dolinami rzecznymi i terenami rolniczymi.

Występują tutaj:

• jelenie,

• sarny,

• dziki,

• lisy,

• bobry,

• borsuki.

Na terenach podmokłych spotkać można:

• żurawie,

• bociany czarne,

• błotniaki stawowe,

• czaple siwe,

• zimorodki.

Znaczną wartość przyrodniczą posiadają obszary Natura 2000 związane z doliną Weli.

Zabytki i dziedzictwo kulturowe

Powiat Działdowski posiada interesujące dziedzictwo związane z historią pogranicza mazowiecko-pruskiego.

Najcenniejsze zabytki obejmują:

• zamek krzyżacki w Działdowie,

• historyczne centrum Działdowa,

• zabytkowy Lidzbark,

• kościoły gotyckie regionu,

• dawne dwory i zespoły parkowe.

Działdowo – miasto pogranicza

Najważniejszym ośrodkiem powiatu jest Działdowo. Miasto przez stulecia pełniło funkcję strategicznego punktu na granicy Mazowsza i państwa krzyżackiego.

Do dziś zachowany zamek oraz historyczna zabudowa przypominają o bogatej historii tego miejsca.

Turystyka i rekreacja

Powiat oferuje dobre warunki do wypoczynku na łonie natury.

Najważniejsze atrakcje obejmują:

• Lidzbark,

• dolinę Weli,

• jeziora lidzbarskie,

• Działdowo,

• szlaki rowerowe,

• tereny leśne.

Popularnością cieszą się:

• kajakarstwo,

• turystyka rowerowa,

• wędkarstwo,

• obserwacja przyrody,

• agroturystyka.

Lidzbark – brama do Pojezierza Brodnickiego

Okolice Lidzbark należą do najbardziej atrakcyjnych turystycznie części powiatu. Jeziora, lasy i rzeka Wel tworzą doskonałe warunki do aktywnego wypoczynku.

Zielona infrastruktura i środowisko

Powiat Działdowski posiada duży potencjał rozwoju działań związanych z ochroną zasobów wodnych i krajobrazu rolniczego.

Najważniejsze kierunki działań obejmują:

• ochronę doliny Weli,

• rozwój małej retencji,

• ochronę mokradeł,

• zwiększanie liczby zadrzewień śródpolnych,

• rozwój odnawialnych źródeł energii,

• ochronę gleb przed erozją,

• wspieranie rolnictwa przyjaznego środowisku.

Szczególnie ważne jest zachowanie naturalnych dolin rzecznych, które pełnią funkcję magazynów wody i korytarzy ekologicznych.

Potencjał rozwojowy

Powiat Działdowski posiada znaczący potencjał rozwojowy oparty na rolnictwie, przyrodzie i korzystnym położeniu komunikacyjnym.

Najważniejsze atuty regionu to:

• dolina Weli,

• rozwinięte rolnictwo,

• silna produkcja mleczarska,

• atrakcyjne tereny wokół Lidzbarka,

• bogata historia Działdowa,

• wysoka jakość środowiska,

• potencjał turystyki aktywnej.

W najbliższych latach coraz większego znaczenia nabiorą inwestycje związane z ochroną zasobów wodnych, rozwojem nowoczesnego rolnictwa, energetyką odnawialną oraz turystyką przyrodniczą. Powiat Działdowski ma wszelkie predyspozycje, aby skutecznie łączyć tradycje rolnicze z nowoczesnym, zrównoważonym rozwojem.