Powiat Elbląski

Charakterystyka Powiatu Elbląskiego

Powiat Elbląski należy do najbardziej zróżnicowanych krajobrazowo i przyrodniczo regionów województwa warmińsko-mazurskiego. Otacza miasto Elbląg, które stanowi odrębną jednostkę administracyjną – miasto na prawach powiatu – tworząc rozległy obszar obejmujący Zalew Wiślany, Wysoczyznę Elbląską, Żuławy Wiślane oraz liczne jeziora i rzeki. Tak duża różnorodność sprawia, że jest to jeden z najciekawszych regionów północnej Polski z punktu widzenia przyrody, gospodarki wodnej i turystyki.

Powiat wyróżnia się wyjątkowym położeniem. Na niewielkim obszarze spotykają się tutaj depresyjne tereny Żuław Wiślanych, pagórkowate wzgórza morenowe Wysoczyzny Elbląskiej oraz nadzalewowe krajobrazy Zalewu Wiślanego. W efekcie region oferuje niezwykle zróżnicowane środowisko przyrodnicze, niespotykane w większości polskich powiatów.

Od wieków rozwój tych ziem związany był z wodą. System kanałów, śluz, rowów melioracyjnych i wałów przeciwpowodziowych pozwolił zagospodarować tereny położone miejscami poniżej poziomu morza. Jednocześnie obszary te pozostają jednym z najważniejszych elementów krajowego systemu retencji i ochrony przeciwpowodziowej.

Powiat Elbląski posiada ogromny potencjał rozwoju oparty na turystyce wodnej, ochronie środowiska, gospodarce rolnej oraz wykorzystaniu zasobów przyrodniczych w sposób zgodny z ideą zrównoważonego rozwoju.

Powiat w liczbach

Przyroda i krajobraz

Powiat Elbląski należy do najbardziej zróżnicowanych krajobrazowo obszarów województwa warmińsko-mazurskiego.

Najbardziej charakterystyczne elementy krajobrazu obejmują:

• Wysoczyznę Elbląską,

• Zalew Wiślany,

• Żuławy Wiślane,

• dolinę Pasłęki,

• dolinę Nogatu,

• jezioro Drużno,

• rozległe tereny depresyjne.

Szczególnie interesującym obszarem jest Wysoczyzna Elbląska, gdzie występują głębokie doliny rzeczne, strome zbocza i lasy przypominające krajobrazy Pomorza Zachodniego lub północnych Niemiec.

Z kolei Żuławy należą do najbardziej przekształconych przez człowieka krajobrazów w Polsce, gdzie od stuleci funkcjonuje rozbudowany system melioracyjny.

Wody i retencja

Powiat Elbląski jest jednym z najważniejszych regionów gospodarki wodnej w Polsce północnej.

Najważniejsze cieki wodne obejmują:

• Nogat,

• Pasłękę,

• rzekę Elbląg,

• Dzierzgoń,

• liczne kanały melioracyjne.

Na terenie powiatu znajdują się również:

• Zalew Wiślany,

• jezioro Drużno,

• jezioro Druzno (rezerwat),

• liczne poldery,

• stawy i zbiorniki retencyjne.

Jezioro Drużno – królestwo ptaków i mokradeł

Jednym z najcenniejszych przyrodniczo miejsc w Polsce jest Jezioro Drużno.

To rozległy obszar mokradeł, trzcinowisk i płytkich wód będący ostoją setek gatunków ptaków. Obszar ten odgrywa ogromną rolę w:

• retencji wód,

• ochronie przeciwpowodziowej,

• zachowaniu bioróżnorodności,

• migracjach ptaków.

Powiat Elbląski jest doskonałym przykładem regionu, gdzie gospodarka wodna i ochrona przyrody są ze sobą nierozerwalnie związane.

Rolnictwo i gospodarka lokalna

Gospodarka powiatu opiera się na kilku filarach.

Najważniejsze sektory obejmują:

• rolnictwo,

• przetwórstwo spożywcze,

• logistykę,

• turystykę,

• transport,

• usługi.

Na Żuławach dominują uprawy:

• pszenicy,

• jęczmienia,

• rzepaku,

• buraków cukrowych,

• kukurydzy.

Istotną rolę odgrywa również:

• hodowla bydła,

• produkcja mleka,

• rybactwo.

Żuławy Wiślane – rolnictwo na terenach depresyjnych

Powiat Elbląski obejmuje część Żuław Wiślanych – jednych z najżyźniejszych terenów rolniczych w Polsce. Dzięki wielowiekowej pracy człowieka i systemowi melioracyjnemu możliwe jest prowadzenie intensywnej produkcji rolnej na terenach położonych miejscami poniżej poziomu morza.

Lasy i środowisko

Lasy zajmują niemal jedną czwartą powierzchni powiatu.

Największe kompleksy leśne znajdują się na:

• Wysoczyźnie Elbląskiej,

• terenach wokół Tolkmicka,

• okolicach Młynar,

• dolinie Pasłęki.

Dominują:

• buki,

• dęby,

• sosny,

• świerki,

• olchy.

Lasy Wysoczyzny Elbląskiej należą do najcenniejszych przyrodniczo kompleksów leśnych północnej Polski.

Zwierzęta i bioróżnorodność

Powiat Elbląski należy do najważniejszych ostoi przyrody w północnej Polsce.

Występują tutaj:

• jelenie,

• sarny,

• dziki,

• bobry,

• wydry,

• lisy.

Na terenach wodnych i podmokłych można obserwować:

• bieliki,

• żurawie,

• czaple siwe,

• kormorany,

• rybitwy,

• błotniaki stawowe.

Ostoja ptaków o znaczeniu europejskim

Jezioro Drużno oraz obszary Zalewu Wiślanego należą do najważniejszych miejsc lęgowych i migracyjnych ptaków wodnych w Europie Środkowej.

Zabytki i dziedzictwo kulturowe

Powiat posiada bogate dziedzictwo związane z historią Warmii, Żuław i Prus.

Najcenniejsze zabytki obejmują:

• historyczny Pasłęk,

• Tolkmicko,

• zabytki Żuław Wiślanych,

• dawne domy podcieniowe,

• gotyckie kościoły,

• pałace i dwory regionu.

Pasłęk – historyczna stolica regionu

Największym miastem powiatu jest Pasłęk. Zachowane mury miejskie, bramy oraz układ urbanistyczny czynią z niego jedno z najciekawszych historycznych miast północnej Polski.

Turystyka i rekreacja

Powiat Elbląski posiada ogromny potencjał turystyczny.

Najważniejsze atrakcje obejmują:

• Kanał Elbląski,

• jezioro Drużno,

• Wysoczyznę Elbląską,

• Zalew Wiślany,

• Pasłęk,

• Tolkmicko.

Popularnością cieszą się:

• żeglarstwo,

• turystyka rowerowa,

• kajakarstwo,

• obserwacja ptaków,

• turystyka przyrodnicza.

Kanał Elbląski – cud hydrotechniki

Jedną z największych atrakcji regionu jest Kanał Elbląski – unikatowy na skalę światową system pochylni umożliwiający transport statków po lądzie.

To jeden z najbardziej niezwykłych zabytków techniki w Europie.

Zielona infrastruktura i środowisko

Powiat Elbląski jest wzorcowym przykładem znaczenia błękitno-zielonej infrastruktury.

Najważniejsze kierunki działań obejmują:

• ochronę Jeziora Drużno,

• rozwój retencji naturalnej,

• ochronę terenów depresyjnych,

• modernizację systemów melioracyjnych,

• rozwój odnawialnych źródeł energii,

• ochronę dolin rzecznych,

• adaptację do zmian klimatu.

Ze względu na położenie wielu terenów poniżej poziomu morza region będzie odgrywał coraz większą rolę w krajowej gospodarce wodnej.

Potencjał rozwojowy

Powiat Elbląski należy do najbardziej perspektywicznych regionów północnej Polski.

Najważniejsze atuty regionu to:

• Kanał Elbląski,

• Zalew Wiślany,

• Jezioro Drużno,

• Wysoczyzna Elbląska,

• Żuławy Wiślane,

• rozwinięte rolnictwo,

• ogromny potencjał turystyczny.

W najbliższych latach kluczowe znaczenie będą miały inwestycje związane z ochroną zasobów wodnych, rozwojem turystyki wodnej, ochroną mokradeł oraz adaptacją do zmian klimatu. Powiat Elbląski ma wszelkie predyspozycje, aby stać się jednym z najważniejszych przykładów zrównoważonego rozwoju w Polsce północnej.