Powiat Gołdapski

Charakterystyka Powiatu Gołdapskiego

Powiat Gołdapski położony jest w północno-wschodniej części województwa warmińsko-mazurskiego, przy granicy z Rosją (Obwodem Królewieckim). Jest to jeden z najbardziej malowniczych i jednocześnie najmniej zaludnionych regionów województwa. Wyróżnia się wyjątkowymi walorami przyrodniczymi, dużą lesistością, czystymi jeziorami oraz krajobrazem znacznie bardziej pagórkowatym niż w większości Mazur.

Siedzibą powiatu jest Gołdap – jedyne uzdrowisko w województwie warmińsko-mazurskim. To właśnie funkcje uzdrowiskowe, zdrowotne i rekreacyjne stanowią jeden z najważniejszych elementów lokalnej tożsamości oraz gospodarki. Region od lat przyciąga osoby poszukujące ciszy, kontaktu z naturą i aktywnego wypoczynku z dala od najbardziej zatłoczonych części Mazur.

Powiat obejmuje znaczną część Puszczy Rominckiej – jednego z najcenniejszych kompleksów leśnych północno-wschodniej Polski. Nazywana często „polską tajgą”, puszcza wyróżnia się surowym krajobrazem, bogactwem fauny i flory oraz niewielkim stopniem przekształcenia przez człowieka.

Dzięki połączeniu walorów przyrodniczych, funkcji uzdrowiskowych i stosunkowo niewielkiej presji urbanizacyjnej Powiat Gołdapski posiada wyjątkowy potencjał rozwoju zgodnego z ideą Zielopolis.

Powiat w liczbach

Przyroda i krajobraz

Powiat Gołdapski należy do najbardziej zróżnicowanych krajobrazowo regionów północno-wschodniej Polski.

Najbardziej charakterystyczne elementy krajobrazu obejmują:

• Puszczę Romincką,

• Wzgórza Szeskie,

• Pojezierze Gołdapskie,

• jezioro Gołdap,

• jezioro Czarne,

• dolinę Gołdapy,

• morenowe wzgórza i pagórki.

W przeciwieństwie do wielu części Mazur występują tutaj stosunkowo duże różnice wysokości względnych. Wzgórza i rozległe lasy nadają krajobrazowi miejscami niemal górski charakter.

Wzgórza Szeskie – mazurskie „góry”

Jednym z najbardziej charakterystycznych obszarów regionu są Wzgórza Szeskie, należące do najwyższych wzniesień całego województwa. Z licznych punktów widokowych rozciągają się panoramy na jeziora, lasy i rozległe tereny pogranicza.

Wody i retencja

Powiat Gołdapski posiada stosunkowo bogate zasoby wodne związane z jeziorami, rzekami i terenami podmokłymi.

Najważniejsze cieki wodne obejmują:

• Gołdapę,

• Bludzię,

• Jarkę,

• liczne leśne strumienie.

Najważniejsze jeziora to:

• jezioro Gołdap,

• jezioro Czarne,

• jezioro Przerośl,

• jezioro Kośmidry.

W regionie występują również:

• torfowiska,

• mokradła,

• obszary źródliskowe,

• niewielkie zbiorniki retencyjne.

Duże znaczenie dla lokalnego systemu wodnego mają lasy Puszczy Rominckiej, które pełnią funkcję naturalnego magazynu wody.

Rolnictwo i gospodarka lokalna

Gospodarka Powiatu Gołdapskiego opiera się na kilku podstawowych filarach.

Najważniejsze sektory obejmują:

• turystykę,

• usługi uzdrowiskowe,

• rolnictwo,

• leśnictwo,

• handel,

• przetwórstwo spożywcze.

Dominujące uprawy obejmują:

• zboża,

• rzepak,

• kukurydzę,

• rośliny pastewne.

Znaczącą rolę odgrywa także:

• produkcja mleka,

• hodowla bydła,

• gospodarka leśna.

Gołdap – jedyne uzdrowisko Warmii i Mazur

Najważniejszym wyróżnikiem gospodarczym regionu jest Gołdap posiadająca status uzdrowiska.

Rozwijają się tutaj:

• lecznictwo uzdrowiskowe,

• rehabilitacja,

• turystyka zdrowotna,

• usługi wellness i SPA.

To unikalna specjalizacja w skali całego województwa.

Lasy i środowisko

Lasy zajmują ponad jedną trzecią powierzchni powiatu.

Największe kompleksy leśne obejmują:

• Puszczę Romincką,

• okolice Dubeninek,

• okolice Żytkiejm,

• Wzgórza Szeskie.

Dominują:

• sosny,

• świerki,

• brzozy,

• dęby,

• olchy.

Puszcza Romincka – polska tajga

Najcenniejszym kompleksem leśnym regionu jest Puszcza Romincka.

Rozległe lasy, doliny rzeczne i niewielka liczba osad sprawiają, że jest to jeden z najbardziej dzikich obszarów północnej Polski.

Zwierzęta i bioróżnorodność

Powiat Gołdapski należy do najcenniejszych przyrodniczo regionów Polski północno-wschodniej.

Występują tutaj:

• łosie,

• jelenie,

• sarny,

• dziki,

• wilki,

• rysie.

Spotkać można również:

• bieliki,

• żurawie,

• bociany czarne,

• puchacze,

• orliki krzykliwe.

Kraina łosia i wilka

Puszcza Romincka należy do najważniejszych ostoi dużych ssaków w północno-wschodniej Polsce. Występują tu jedne z najliczniejszych populacji łosi w województwie warmińsko-mazurskim.

Zabytki i dziedzictwo kulturowe

Powiat Gołdapski posiada interesujące dziedzictwo związane z historią dawnych Prus Wschodnich.

Najcenniejsze zabytki obejmują:

• historyczne centrum Gołdapi,

• zabytkowe wiadukty w Stańczykach,

• dawne dwory i pałace,

• kościoły mazurskie,

• zabytki kolejowe.

Mosty w Stańczykach – mazurskie akwedukty

Jedną z największych atrakcji regionu są Mosty w Stańczykach.

Monumentalne wiadukty kolejowe należą do najwyższych tego typu konstrukcji w Polsce i są jednymi z najbardziej rozpoznawalnych zabytków północno-wschodniej Polski.

Turystyka i rekreacja

Powiat Gołdapski należy do najbardziej atrakcyjnych przyrodniczo regionów Warmii i Mazur.

Najważniejsze atrakcje obejmują:

• Puszczę Romincką,

• Mosty w Stańczykach,

• Gołdap,

• Wzgórza Szeskie,

• tężnie solankowe,

• jezioro Gołdap.

Popularnością cieszą się:

• turystyka rowerowa,

• piesza,

• narciarstwo biegowe,

• obserwacja przyrody,

• wypoczynek uzdrowiskowy.

Tężnie solankowe w Gołdapi

Tężnie Solankowe w Gołdapi należą do największych atrakcji uzdrowiskowych regionu i są symbolem rozwoju funkcji zdrowotnych miasta.

Zielona infrastruktura i środowisko

Powiat Gołdapski posiada wyjątkowe warunki do rozwoju błękitno-zielonej infrastruktury.

Najważniejsze kierunki działań obejmują:

• ochronę Puszczy Rominckiej,

• rozwój retencji leśnej,

• ochronę torfowisk,

• rozwój odnawialnych źródeł energii,

• ochronę korytarzy ekologicznych,

• rozwój turystyki niskoemisyjnej,

• adaptację do zmian klimatu.

Szczególne znaczenie ma zachowanie naturalnych procesów zachodzących w lasach i terenach podmokłych.

Potencjał rozwojowy

Powiat Gołdapski należy do najbardziej unikalnych regionów województwa warmińsko-mazurskiego.

Najważniejsze atuty regionu to:

• Puszcza Romincka,

• Gołdap jako uzdrowisko,

• Mosty w Stańczykach,

• Wzgórza Szeskie,

• wysoka jakość środowiska,

• bogactwo przyrodnicze,

• rozwijająca się turystyka zdrowotna.

W najbliższych latach kluczowe znaczenie będą miały inwestycje związane z ochroną zasobów przyrodniczych, rozwojem funkcji uzdrowiskowych, odnawialnymi źródłami energii oraz turystyką aktywną. Powiat Gołdapski ma wszelkie predyspozycje, aby stać się jednym z najbardziej rozpoznawalnych regionów przyrodniczych północno-wschodniej Polski.