Powiat Kętrzyński

Charakterystyka Powiatu Kętrzyńskiego

Powiat Kętrzyński położony jest w północno-wschodniej części województwa warmińsko-mazurskiego i należy do najbardziej interesujących historycznie oraz przyrodniczo regionów Mazur. Jego siedzibą jest Kętrzyn – miasto o bogatej historii, położone pomiędzy jeziorami i rozległymi terenami rolniczymi. Region słynie przede wszystkim z Wilczego Szańca, zamku krzyżackiego w Kętrzynie, sanktuarium w Świętej Lipce oraz licznych jezior i lasów.

Powiat znajduje się na pograniczu Krainy Wielkich Jezior Mazurskich i północnych terenów Pojezierza Mazurskiego. Dzięki temu krajobraz tworzą zarówno rozległe jeziora i kanały, jak również faliste wzgórza morenowe, doliny rzeczne oraz jedne z najbardziej malowniczych terenów rolniczych województwa.

Historia tych ziem jest wyjątkowo bogata. Przez stulecia region znajdował się pod wpływem państwa krzyżackiego, Prus Książęcych i Prus Wschodnich. Liczne zamki, pałace, kościoły oraz fortyfikacje wojenne sprawiają, że Powiat Kętrzyński należy do najcenniejszych historycznie obszarów północno-wschodniej Polski.

Jednocześnie jest to region o dużym znaczeniu przyrodniczym. Jeziora, mokradła i doliny rzeczne stanowią ważne elementy systemu ekologicznego Mazur oraz naturalnej retencji wodnej.

Powiat w liczbach

Przyroda i krajobraz

Powiat Kętrzyński leży na obszarze Pojezierza Mrągowskiego i Krainy Wielkich Jezior Mazurskich. Krajobraz został ukształtowany przez ostatnie zlodowacenie i charakteryzuje się dużą liczbą jezior oraz falistymi terenami morenowymi.

Najbardziej charakterystyczne elementy krajobrazu obejmują:

• jezioro Mamry,

• jezioro Dargin,

• jezioro Dobskie,

• dolinę Gubra,

• rozległe tereny rolnicze,

• lasy i mokradła północnych Mazur.

Powiat należy do najpiękniejszych krajobrazowo regionów województwa, gdzie tradycyjny krajobraz mazurski zachował się w stosunkowo naturalnej formie.

Wody i retencja

Woda odgrywa kluczową rolę w funkcjonowaniu regionu.

Najważniejsze rzeki obejmują:

• Guber,

• Dajnę,

• Sajnę,

• Omet.

Najważniejsze jeziora to:

• Mamry,

• Dargin,

• Dobskie,

• Dejnowa,

• Mój.

Jezioro Mamry – gigant północnych Mazur

Największym bogactwem wodnym regionu jest Jezioro Mamry.

To drugie pod względem powierzchni jezioro w Polsce i jeden z najważniejszych elementów systemu Wielkich Jezior Mazurskich. Pełni ono funkcje:

• retencyjne,

• przyrodnicze,

• turystyczne,

• żeglugowe.

Ochrona jakości jego wód ma znaczenie nie tylko lokalne, ale również regionalne.

Rolnictwo i gospodarka lokalna

Powiat Kętrzyński posiada gospodarkę opartą na rolnictwie, usługach i turystyce.

Najważniejsze sektory obejmują:

• rolnictwo,

• przetwórstwo spożywcze,

• turystykę,

• handel,

• budownictwo,

• usługi.

Dominujące uprawy obejmują:

• pszenicę,

• jęczmień,

• kukurydzę,

• rzepak,

• rośliny pastewne.

Duże znaczenie posiada również:

• produkcja mleka,

• hodowla bydła,

• hodowla trzody chlewnej.

Rolnictwo i turystyka – dwa filary regionu

Powiat skutecznie łączy nowoczesne rolnictwo z rozwojem turystyki. Liczne gospodarstwa agroturystyczne, pensjonaty i obiekty wypoczynkowe korzystają z wyjątkowych walorów krajobrazowych północnych Mazur.

Lasy i środowisko

Lasy zajmują około jednej czwartej powierzchni powiatu.

Największe kompleksy leśne znajdują się w rejonie:

• Gierłoży,

• Srokowa,

• Barcian,

• Reszla,

• północnych brzegów jeziora Mamry.

Dominują:

• sosny,

• świerki,

• dęby,

• brzozy,

• olchy.

Lasy pełnią niezwykle ważne funkcje:

• retencyjne,

• klimatyczne,

• przyrodnicze,

• rekreacyjne.

Zwierzęta i bioróżnorodność

Powiat Kętrzyński należy do ważnych ostoi przyrody północnych Mazur.

Występują tutaj:

• jelenie,

• sarny,

• dziki,

• łosie,

• bobry,

• wydry.

Na terenach wodnych można obserwować:

• bieliki,

• kormorany,

• czaple siwe,

• żurawie,

• rybitwy,

• perkozy.

Jezioro Dobskie – królestwo bielika

Jezioro Dobskie należy do najważniejszych miejsc występowania bielika w Polsce. Wyspy jeziora objęte są ochroną i stanowią cenne miejsca lęgowe wielu gatunków ptaków.

Zabytki i dziedzictwo kulturowe

Powiat Kętrzyński posiada jedne z najcenniejszych zabytków województwa warmińsko-mazurskiego.

Najważniejsze obiekty obejmują:

• Wilczy Szaniec,

• zamek krzyżacki w Kętrzynie,

• Sanktuarium w Świętej Lipce,

• zamek w Reszlu,

• zamek w Barcianach,

• liczne pałace i dwory.

Święta Lipka – perła baroku północnej Polski

Najbardziej znanym sanktuarium regionu jest Sanktuarium w Świętej Lipce.

Monumentalna bazylika z niezwykłymi organami należy do najważniejszych zabytków sakralnych Polski i każdego roku przyciąga tysiące pielgrzymów oraz turystów.

Wilczy Szaniec – jedno z najbardziej znanych miejsc II wojny światowej

Wilczy Szaniec to największa zachowana kwatera główna Adolfa Hitlera z okresu II wojny światowej i jedna z najczęściej odwiedzanych atrakcji historycznych w Polsce.

Turystyka i rekreacja

Powiat Kętrzyński należy do najważniejszych kierunków turystycznych Mazur.

Najważniejsze atrakcje obejmują:

• Wilczy Szaniec,

• Świętą Lipkę,

• jezioro Mamry,

• jezioro Dobskie,

• Kętrzyn,

• Reszel.

Popularnością cieszą się:

• żeglarstwo,

• kajakarstwo,

• turystyka rowerowa,

• turystyka historyczna,

• obserwacja ptaków.

Zielona infrastruktura i środowisko

Powiat Kętrzyński posiada bardzo dobre warunki do rozwoju błękitno-zielonej infrastruktury.

Najważniejsze kierunki działań obejmują:

• ochronę jeziora Mamry,

• ochronę mokradeł,

• rozwój retencji krajobrazowej,

• ochronę korytarzy ekologicznych,

• rozwój odnawialnych źródeł energii,

• renaturyzację cieków wodnych,

• adaptację do zmian klimatu.

Szczególnego znaczenia nabiera zachowanie wysokiej jakości wód jeziornych, stanowiących podstawę turystyki i lokalnej gospodarki.

Potencjał rozwojowy

Powiat Kętrzyński należy do najbardziej wszechstronnych regionów województwa warmińsko-mazurskiego.

Najważniejsze atuty regionu to:

• jezioro Mamry,

• Wilczy Szaniec,

• Święta Lipka,

• bogate dziedzictwo historyczne,

• rozwinięte rolnictwo,

• atrakcyjne krajobrazy,

• wysoka jakość środowiska.

W najbliższych latach kluczowe znaczenie będą miały inwestycje związane z ochroną jezior, rozwojem turystyki całorocznej, odnawialnymi źródłami energii oraz zachowaniem wyjątkowego dziedzictwa kulturowego regionu. Powiat Kętrzyński ma wszelkie predyspozycje, aby pozostać jednym z najważniejszych ośrodków turystycznych i przyrodniczych Mazur.