Powiat Lidzbarski

Charakterystyka Powiatu Lidzbarskiego

Powiat Lidzbarski położony jest w północnej części województwa warmińsko-mazurskiego, na obszarze historycznej Warmii. Jest to region o wyjątkowo bogatym dziedzictwie kulturowym, malowniczym krajobrazie oraz silnych tradycjach rolniczych. Siedzibą powiatu jest Lidzbark Warmiński – dawna stolica Warmii i jedno z najważniejszych historycznych miast północnej Polski.

Przez stulecia ziemie te stanowiły centrum życia politycznego i religijnego Warmii. To właśnie tutaj rezydowali biskupi warmińscy, a swoje ślady pozostawili wybitni przedstawiciele polskiej kultury i nauki, w tym Ignacy Krasicki. Dzięki temu Powiat Lidzbarski należy dziś do najcenniejszych historycznie regionów województwa warmińsko-mazurskiego.

Krajobraz regionu tworzą łagodne wzgórza morenowe, doliny rzeczne, pola uprawne oraz liczne kompleksy leśne. Powiat nie posiada wielkich jezior charakterystycznych dla Mazur, jednak wyróżnia się rozbudowaną siecią rzeczną oraz dużą liczbą terenów podmokłych, które odgrywają ważną rolę przyrodniczą i retencyjną.

Połączenie walorów historycznych, przyrodniczych i krajobrazowych sprawia, że Powiat Lidzbarski posiada duży potencjał rozwoju oparty na turystyce kulturowej, rolnictwie oraz gospodarce związanej z ochroną środowiska.

Powiat w liczbach

Przyroda i krajobraz

Powiat Lidzbarski leży na pograniczu Równiny Orneckiej i Niziny Sępopolskiej. Krajobraz regionu został ukształtowany przez ostatnie zlodowacenie i charakteryzuje się łagodnymi wzgórzami oraz rozległymi terenami rolniczymi.

Najbardziej charakterystyczne elementy krajobrazu obejmują:

• dolinę Łyny,

• dolinę Symsarny,

• Warmińskie wzgórza morenowe,

• liczne oczka polodowcowe,

• rozległe pola uprawne,

• lasy i tereny podmokłe.

Warmiński krajobraz zachował swój tradycyjny charakter, z licznymi alejami drzew, historycznymi układami wsi oraz mozaiką pól i lasów.

Wody i retencja

Najważniejszym elementem systemu hydrologicznego regionu jest rzeka Łyna.

Najważniejsze cieki wodne obejmują:

• Łynę,

• Symsarnę,

• Elmę,

• Pisa Północną (na obrzeżach regionu),

• liczne mniejsze strumienie.

Na terenie powiatu występują również:

• starorzecza,

• torfowiska,

• podmokłe łąki,

• niewielkie jeziora i zbiorniki retencyjne.

Łyna – oś przyrodnicza Warmii

Najważniejszą rzeką regionu jest Łyna.

Dolina Łyny stanowi jeden z najcenniejszych korytarzy ekologicznych północno-wschodniej Polski. Występują tu liczne siedliska związane z wodą, a naturalne tereny zalewowe pełnią ważną funkcję retencyjną.

Ochrona doliny Łyny jest jednym z kluczowych elementów zachowania równowagi przyrodniczej regionu.

Rolnictwo i gospodarka lokalna

Powiat Lidzbarski posiada gospodarkę opartą przede wszystkim na rolnictwie i usługach.

Najważniejsze sektory obejmują:

• rolnictwo,

• przetwórstwo spożywcze,

• handel,

• usługi,

• budownictwo,

• turystykę.

Dominujące uprawy obejmują:

• pszenicę,

• jęczmień,

• rzepak,

• kukurydzę,

• rośliny pastewne.

Znaczącą rolę odgrywa także:

• produkcja mleka,

• hodowla bydła,

• produkcja żywności.

Rolnictwo Warmii – fundament lokalnej gospodarki

Żyzne gleby i korzystne warunki klimatyczne sprawiają, że Powiat Lidzbarski należy do ważnych regionów rolniczych północnej Polski. Coraz większe znaczenie zyskują również gospodarstwa produkujące żywność wysokiej jakości oraz rozwój lokalnych marek spożywczych.

Lasy i środowisko

Lasy zajmują około jednej czwartej powierzchni powiatu.

Największe kompleksy leśne znajdują się w rejonie:

• Lidzbarka Warmińskiego,

• Ornety,

• Lubomina,

• Kiwit.

Dominują:

• sosny,

• dęby,

• świerki,

• brzozy,

• olchy.

Lasy pełnią istotne funkcje:

• retencyjne,

• krajobrazowe,

• gospodarcze,

• przyrodnicze.

Szczególnie cenne są lasy związane z doliną Łyny oraz terenami źródliskowymi.

Zwierzęta i bioróżnorodność

Powiat Lidzbarski posiada wiele cennych siedlisk związanych z dolinami rzecznymi i terenami rolniczymi.

Występują tutaj:

• jelenie,

• sarny,

• dziki,

• bobry,

• lisy,

• borsuki.

Na terenach podmokłych można spotkać:

• żurawie,

• bociany czarne,

• bieliki,

• błotniaki stawowe,

• czaple siwe.

Dolina Łyny – ważny korytarz ekologiczny

Obszary związane z doliną Łyny umożliwiają migrację wielu gatunków zwierząt pomiędzy północną i centralną częścią województwa warmińsko-mazurskiego.

Zabytki i dziedzictwo kulturowe

Powiat Lidzbarski należy do najcenniejszych historycznie regionów Warmii.

Najważniejsze zabytki obejmują:

• Zamek Biskupów Warmińskich,

• historyczne centrum Lidzbarka Warmińskiego,

• zabytkową Ornetę,

• kościoły gotyckie,

• pałace i dwory warmińskie.

Zamek Biskupów Warmińskich – Wawel Północy

Najbardziej rozpoznawalnym zabytkiem regionu jest Zamek Biskupów Warmińskich.

Monumentalna gotycka warownia należy do najlepiej zachowanych zamków w Polsce i często nazywana jest „Wawelem Północy”. Przez stulecia była siedzibą biskupów warmińskich oraz centrum życia politycznego Warmii.

Lidzbark Warmiński – stolica historycznej Warmii

Lidzbark Warmiński to jedno z najważniejszych miast historycznych północnej Polski, związane z działalnością Ignacego Krasickiego oraz wielu innych wybitnych postaci.

Turystyka i rekreacja

Powiat Lidzbarski rozwija przede wszystkim turystykę historyczną i przyrodniczą.

Najważniejsze atrakcje obejmują:

• Zamek Biskupów Warmińskich,

• Lidzbark Warmiński,

• Ornetę,

• dolinę Łyny,

• liczne szlaki rowerowe,

• warmińskie krajobrazy wiejskie.

Popularnością cieszą się:

• turystyka kulturowa,

• rowerowa,

• kajakowa,

• agroturystyka,

• turystyka historyczna.

Coraz większą rolę odgrywa także turystyka związana z dziedzictwem Warmii i dawnych Prus.

Zielona infrastruktura i środowisko

Powiat Lidzbarski posiada bardzo dobre warunki do rozwoju błękitno-zielonej infrastruktury.

Najważniejsze kierunki działań obejmują:

• ochronę doliny Łyny,

• rozwój małej retencji,

• ochronę mokradeł,

• zachowanie zadrzewień śródpolnych,

• rozwój odnawialnych źródeł energii,

• ochronę krajobrazu kulturowego Warmii,

• adaptację do zmian klimatu.

Szczególne znaczenie ma utrzymanie naturalnych terenów zalewowych oraz zachowanie tradycyjnego krajobrazu rolniczego.

Potencjał rozwojowy

Powiat Lidzbarski posiada wyjątkowy potencjał oparty na historii, przyrodzie i rolnictwie.

Najważniejsze atuty regionu to:

• Zamek Biskupów Warmińskich,

• dolina Łyny,

• bogate dziedzictwo Warmii,

• wysoka jakość środowiska,

• atrakcyjne krajobrazy,

• rozwinięte rolnictwo,

• rosnąca oferta turystyczna.

W najbliższych latach coraz większego znaczenia nabiorą inwestycje związane z ochroną zasobów wodnych, rozwojem turystyki kulturowej, odnawialnymi źródłami energii oraz promocją dziedzictwa historycznego Warmii. Powiat Lidzbarski ma wszelkie predyspozycje, aby stać się jednym z najważniejszych centrów turystyki historycznej i przyrodniczej północnej Polski.