Gmina Janowiec Kościelny to gmina wiejska położona w południowo-zachodniej części województwa warmińsko-mazurskiego, w powiecie nidzickim. Zajmuje powierzchnię około 136 km² i graniczy z gminami Nidzica, Kozłowo i Janowo oraz, od południa, z gminą Wieczfnia Kościelna w województwie mazowieckim.
Teren gminy ma przede wszystkim charakter rolniczy i jest stosunkowo słabo zaludniony. Ważnym elementem lokalnego krajobrazu jest dolina Orzyca – rzeka wyznacza część wschodniej granicy gminy. Znaczna część obszaru gminy znajduje się w dorzeczu Narwi. Dolina Orzyca objęta jest ochroną w ramach Obszaru Chronionego Krajobrazu Doliny Rzeki Orzyc.
Poboże - lokalna historia i dziedzictwo
Janowiec Kościelny jest głównym ośrodkiem niewielkiego regionu historyczno-etnograficznego określanego jako Poboże lub Poborze. Charakterystycznym elementem jego historii było osadnictwo drobnoszlacheckie. Ślady wielowiekowego osadnictwa zachowały się również w licznych stanowiskach archeologicznych, w tym kurhanach występujących w różnych częściach gminy.
Jednym z najbardziej rozpoznawalnych zabytków jest neogotycki kościół pw. św. Jana Chrzciciela w Janowcu Kościelnym, wzniesiony na początku XX wieku i wpisany do rejestru zabytków. Gminna ewidencja obejmuje ponadto liczne obiekty architektoniczne i stanowiska archeologiczne.
Przyroda i krajobraz gminy
Rolniczy krajobraz gminy uzupełniają doliny rzeczne, kompleksy leśne oraz tereny objęte ochroną krajobrazową. Szczególne znaczenie ma dolina Orzyca, stanowiąca zarówno element lokalnego systemu hydrologicznego, jak i cenny fragment krajobrazu tej części województwa warmińsko-mazurskiego.
Walory przyrodnicze i krajobrazowe są wskazywane przez samorząd jako jedna z mocnych stron gminy. Jednocześnie w dokumentach strategicznych zwraca się uwagę na potrzebę dalszego rozwoju infrastruktury technicznej oraz odpowiedzi na wyzwania związane ze zmianami klimatu.
Komunikacja i rozwój gminy
Położenie gminy łączy jej rolniczy i historyczny charakter z dostępem do ważnej infrastruktury transportowej. Przez zachodnią część gminy przebiega droga ekspresowa S7, a w rejonie węzła Powierż wyznaczono tereny przeznaczone pod działalność usługową i przemysłową.
W dokumentach strategicznych gmina wskazuje jako swoje atuty m.in. walory przyrodnicze i krajobrazowe, rolnictwo oraz lokalne dziedzictwo kulturowe. Do wyzwań należą natomiast zmiany demograficzne, rozwój infrastruktury technicznej i transportu publicznego oraz wykorzystanie potencjału turystycznego gminy.
