Powiat Nowomiejski

Charakterystyka Powiatu Nowomiejskiego

Powiat Nowomiejski położony jest w południowo-zachodniej części województwa warmińsko-mazurskiego, na pograniczu Warmii, Mazur i ziemi chełmińskiej. Jest to jeden z mniejszych powiatów regionu, ale jednocześnie obszar wyróżniający się malowniczym krajobrazem, bogatą historią oraz dużym udziałem terenów rolniczych i przyrodniczych. Siedzibą powiatu jest Nowe Miasto Lubawskie – historyczny ośrodek położony nad rzeką Drwęcą.

Region zachował spokojny, rolniczy charakter, który odróżnia go od najbardziej turystycznych części Mazur. Krajobraz tworzą faliste wzgórza polodowcowe, doliny rzeczne, jeziora oraz mozaika pól, łąk i lasów. Dzięki stosunkowo niewielkiej urbanizacji wiele terenów zachowało wysoką wartość przyrodniczą i krajobrazową.

Powiat od wieków rozwijał się jako obszar rolniczy i handlowy. Korzystne warunki glebowe sprzyjają produkcji rolnej, a położenie pomiędzy Olsztynem, Toruniem i Grudziądzem zapewnia dobre warunki dla rozwoju przedsiębiorczości oraz usług.

Dzięki harmonijnemu połączeniu walorów przyrodniczych, historycznych i gospodarczych Powiat Nowomiejski posiada duży potencjał rozwoju zgodnego z zasadami zrównoważonego gospodarowania przestrzenią.

Powiat w liczbach

Przyroda i krajobraz

Powiat Nowomiejski położony jest na pograniczu Pojezierza Chełmińsko-Dobrzyńskiego i Pojezierza Iławskiego. Krajobraz został ukształtowany przez ostatnie zlodowacenie i wyróżnia się łagodnymi wzgórzami oraz rozległymi terenami rolniczymi.

Najbardziej charakterystyczne elementy krajobrazu obejmują:

• dolinę Drwęcy,

• dolinę Weli,

• jezioro Skarlińskie,

• jezioro Wielkie Partęczyny,

• wzgórza morenowe,

• mozaikę pól i lasów.

Region posiada wyjątkowo harmonijny krajobraz kulturowy, w którym przyroda i działalność człowieka od wieków współistnieją w stosunkowo zrównoważony sposób.

Wody i retencja

Największym bogactwem przyrodniczym powiatu są rzeki oraz jeziora.

Najważniejsze cieki wodne obejmują:

• Drwęcę,

• Wel,

• Groblicę,

• liczne mniejsze dopływy.

Najważniejsze jeziora to:

• Skarlińskie,

• Wielkie Partęczyny,

• Hartowieckie,

• Lekarty.

Drwęca – jedna z najczystszych rzek Polski

Najważniejszą rzeką regionu jest Drwęca.

Drwęca należy do najcenniejszych przyrodniczo rzek Polski. Znaczna część jej biegu objęta jest ochroną ze względu na występowanie cennych gatunków ryb oraz wysoką jakość środowiska wodnego.

Dolina Drwęcy pełni ważne funkcje:

• retencyjne,

• przeciwpowodziowe,

• przyrodnicze,

• krajobrazowe.

Rolnictwo i gospodarka lokalna

Powiat Nowomiejski należy do najbardziej rolniczych części województwa warmińsko-mazurskiego.

Najważniejsze sektory gospodarki obejmują:

• rolnictwo,

• przetwórstwo spożywcze,

• handel,

• budownictwo,

• usługi,

• transport.

Dominujące uprawy obejmują:

• pszenicę,

• kukurydzę,

• rzepak,

• ziemniaki,

• rośliny pastewne.

Istotną rolę odgrywa również:

• hodowla bydła,

• produkcja mleka,

• hodowla trzody chlewnej.

Rolnictwo i mleczarstwo – fundament lokalnej gospodarki

Dzięki żyznym glebom oraz tradycjom gospodarczym region od lat należy do ważnych obszarów produkcji rolnej północnej Polski. Coraz większe znaczenie zyskują także nowoczesne gospodarstwa specjalizujące się w produkcji mleka i żywności wysokiej jakości.

Lasy i środowisko

Lasy zajmują około jednej piątej powierzchni powiatu.

Największe kompleksy leśne znajdują się w rejonie:

• Biskupca,

• Kurzętnika,

• Grodziczna,

• jeziora Partęczyny.

Dominują:

• sosny,

• dęby,

• brzozy,

• olchy,

• świerki.

Lasy pełnią ważne funkcje:

• retencyjne,

• klimatyczne,

• przyrodnicze,

• rekreacyjne.

Szczególnie cenne są obszary związane z dolinami Drwęcy i Weli.

Zwierzęta i bioróżnorodność

Powiat Nowomiejski posiada wiele cennych siedlisk związanych z dolinami rzecznymi, jeziorami i terenami rolniczymi.

Występują tutaj:

• jelenie,

• sarny,

• dziki,

• bobry,

• lisy,

• borsuki.

Na terenach wodnych i podmokłych można spotkać:

• żurawie,

• bieliki,

• czaple siwe,

• bociany czarne,

• zimorodki.

Dolina Drwęcy – przyrodniczy korytarz regionu

Dolina Drwęcy stanowi jeden z najważniejszych korytarzy ekologicznych północnej Polski i umożliwia migrację wielu gatunków zwierząt pomiędzy Pomorzem, Warmią i Mazurami.

Zabytki i dziedzictwo kulturowe

Powiat Nowomiejski posiada bogate dziedzictwo związane z historią ziemi lubawskiej i państwa krzyżackiego.

Najcenniejsze zabytki obejmują:

• historyczne centrum Nowego Miasta Lubawskiego,

• bazylikę św. Tomasza Apostoła,

• zamek w Kurzętniku (pozostałości),

• średniowieczny układ urbanistyczny miasta,

• zabytkowe kościoły regionu.

Kurzętnik – strażnik doliny Drwęcy

Wzgórze Zamkowe w Kurzętniku należy do najciekawszych historycznie miejsc regionu. Ze wzgórza rozciąga się jedna z najpiękniejszych panoram doliny Drwęcy.

Turystyka i rekreacja

Powiat rozwija przede wszystkim turystykę przyrodniczą i aktywną.

Najważniejsze atrakcje obejmują:

• dolinę Drwęcy,

• jezioro Skarlińskie,

• Kurzętnik,

• Nowe Miasto Lubawskie,

• jeziora Partęczyny,

• szlaki rowerowe.

Popularnością cieszą się:

• kajakarstwo,

• turystyka rowerowa,

• wędkarstwo,

• piesze wędrówki,

• agroturystyka.

Szlak Drwęcy

Rzeka Drwęca należy do najpopularniejszych szlaków kajakowych północnej Polski i przyciąga turystów ceniących spokojny wypoczynek na łonie natury.

Zielona infrastruktura i środowisko

Powiat Nowomiejski posiada bardzo dobre warunki do rozwoju błękitno-zielonej infrastruktury.

Najważniejsze kierunki działań obejmują:

• ochronę doliny Drwęcy,

• rozwój małej retencji,

• ochronę mokradeł,

• zwiększanie zadrzewień śródpolnych,

• rozwój odnawialnych źródeł energii,

• ochronę gleb przed erozją,

• adaptację do zmian klimatu.

Szczególnie ważne jest zachowanie naturalnych terenów zalewowych oraz poprawa zdolności krajobrazu do zatrzymywania wody.

Potencjał rozwojowy

Powiat Nowomiejski posiada znaczący potencjał rozwojowy oparty na rolnictwie, przyrodzie i dogodnym położeniu.

Najważniejsze atuty regionu to:

• dolina Drwęcy,

• wysoka jakość środowiska,

• rozwinięte rolnictwo,

• atrakcyjne krajobrazy,

• bogata historia,

• rozwijająca się turystyka aktywna,

• korzystne położenie komunikacyjne.

W najbliższych latach szczególnego znaczenia nabiorą inwestycje związane z ochroną zasobów wodnych, nowoczesnym rolnictwem, turystyką przyrodniczą oraz odnawialnymi źródłami energii. Powiat Nowomiejski ma wszelkie predyspozycje, aby rozwijać się jako region przyjazny mieszkańcom, przedsiębiorcom i środowisku naturalnemu.