Powiat Kaliski

Charakterystyka Powiatu Kaliskiego

Powiat Kaliski otacza jedno z najstarszych miast w Polsce – Kalisz – tworząc rozległy obszar o wyraźnie rolniczym charakterze, bogatym dziedzictwie historycznym i dużych walorach przyrodniczych. Położony w południowo-wschodniej części województwa wielkopolskiego, należy do regionów, gdzie od wieków krzyżowały się ważne szlaki handlowe prowadzące przez Wielkopolskę, Śląsk i ziemie centralnej Polski.

Jest to jeden z największych powierzchniowo powiatów województwa wielkopolskiego. W jego skład wchodzą liczne gminy wiejskie i miejsko-wiejskie, m.in. Opatówek, Stawiszyn, Koźminek, Lisków, Blizanów, Brzeziny czy Ceków-Kolonia. Bliskość Kalisza wpływa na rozwój gospodarczy całego regionu, który korzysta zarówno z potencjału rolnictwa, jak i zaplecza przemysłowego oraz usługowego największego miasta południowej Wielkopolski.

Krajobraz Powiatu Kaliskiego tworzą rozległe pola uprawne, doliny rzeczne, niewielkie kompleksy leśne oraz malownicze tereny Wzgórz Opatowskich i okolic Doliny Prosny. Choć region nie posiada spektakularnych gór czy dużych jezior, wyróżnia się harmonijnym krajobrazem kulturowym oraz bogactwem historycznych miejscowości i zabytków.

Współcześnie Powiat Kaliski stoi przed podobnymi wyzwaniami jak znaczna część Wielkopolski – ochroną zasobów wodnych, przeciwdziałaniem skutkom suszy oraz dostosowaniem rolnictwa do zmieniających się warunków klimatycznych. Jednocześnie rozwijane są działania związane z odnawialnymi źródłami energii, retencją oraz ochroną lokalnej bioróżnorodności.

Powiat w liczbach

Przyroda i krajobraz

Powiat położony jest na pograniczu Niziny Południowowielkopolskiej i Wysoczyzny Kaliskiej. Krajobraz został ukształtowany przez procesy polodowcowe i działalność rzeczną.

Najbardziej charakterystyczne elementy krajobrazu to:

• dolina Prosny,

• dolina Swędrni,

• Wzgórza Opatowskie,

• tereny rolnicze południowej Wielkopolski,

• lasy okolic Brzezin i Koźminka,

• malownicze okolice Godziesz Wielkich.

W południowej części powiatu krajobraz staje się bardziej urozmaicony, a różnice wysokości są większe niż w wielu innych częściach Wielkopolski.

Wody i retencja

Najważniejszą rzeką regionu jest Prosna, która od wieków wyznacza kierunki rozwoju osadnictwa i gospodarki.

Do najważniejszych cieków należą:

• Prosna,

• Swędrnia,

• Pokrzywnica,

• Cienia,

• Trojanówka.

Znaczenie mają również:

• stawy hodowlane,

• niewielkie zbiorniki retencyjne,

• mokradła dolinne,

• oczka wodne i tereny podmokłe.

Prosna – oś życia regionu

Prosna należy do najważniejszych rzek południowej Wielkopolski. Jej dolina stanowi cenny korytarz ekologiczny, łączący liczne siedliska przyrodnicze oraz wspierający retencję krajobrazową. Coraz większego znaczenia nabierają działania mające na celu ochronę naturalnych terenów zalewowych i ograniczanie odpływu wód z obszarów rolniczych.

W warunkach coraz częstszych okresów suszy zatrzymywanie wody w krajobrazie staje się jednym z kluczowych wyzwań dla całego regionu.

Rolnictwo i gospodarka lokalna

Powiat Kaliski należy do ważnych obszarów rolniczych Wielkopolski.

Najważniejsze sektory gospodarki obejmują:

• rolnictwo,

• przetwórstwo spożywcze,

• przemysł lekki,

• logistykę,

• handel,

• usługi,

• budownictwo.

Na terenach rolniczych dominują:

• pszenica,

• kukurydza,

• rzepak,

• buraki cukrowe,

• jęczmień.

Istotną rolę odgrywa również:

• sadownictwo,

• hodowla bydła mlecznego,

• hodowla trzody chlewnej,

• produkcja warzyw.

Opatówek – przemysłowe tradycje regionu

Jednym z najbardziej charakterystycznych ośrodków powiatu jest Opatówek, znany z historycznej fabryki sukna oraz zabytków związanych z rozwojem przemysłu włókienniczego. Obecnie miejscowość pozostaje ważnym ośrodkiem lokalnej przedsiębiorczości i kultury.

Lasy i środowisko

Lesistość powiatu jest umiarkowana, jednak lokalne kompleksy leśne pełnią bardzo ważne funkcje środowiskowe.

Największe lasy znajdują się w okolicach:

• Brzezin,

• Koźminka,

• Godziesz Wielkich,

• Cekowa-Kolonii.

Dominują:

• sosna zwyczajna,

• dąb,

• brzoza,

• olsza,

• grab.

Lasy wspierają:

• retencję wód,

• ochronę gleb,

• zachowanie bioróżnorodności,

• poprawę jakości powietrza,

• rekreację mieszkańców.

Zwierzęta i bioróżnorodność

Powiat posiada wiele cennych siedlisk związanych z dolinami rzecznymi i terenami rolniczymi.

Występują tutaj:

• sarny,

• jelenie,

• dziki,

• lisy,

• bobry,

• zające.

W dolinach rzecznych i terenach podmokłych spotkać można:

• żurawie,

• bociany białe,

• bociany czarne,

• błotniaki stawowe,

• czaple siwe,

• zimorodki.

Szczególnie cenne są obszary związane z doliną Prosny oraz siecią mniejszych cieków wodnych pełniących funkcję lokalnych korytarzy ekologicznych.

Zabytki i dziedzictwo kulturowe

Powiat Kaliski posiada bogate dziedzictwo historyczne związane z najstarszymi dziejami Wielkopolski.

Najważniejsze zabytki obejmują:

• zespół pałacowo-parkowy w Opatówku,

• zabytkowe kościoły Stawiszyna,

• drewniane świątynie regionu,

• pałace i dwory ziemiańskie,

• historyczne układy urbanistyczne małych miast,

• zabytki związane z dawnymi szlakami handlowymi.

Stawiszyn – najmniejsze miasto Wielkopolski

Stawiszyn jest jednym z najmniejszych miast w Polsce i jednocześnie najstarszych ośrodków miejskich regionu. Mimo niewielkich rozmiarów zachował historyczny charakter oraz prawa miejskie sięgające średniowiecza.

Turystyka i rekreacja

Powiat oferuje spokojną turystykę opartą na walorach krajobrazowych i historycznych.

Najważniejsze atrakcje obejmują:

• Opatówek,

• Stawiszyn,

• dolinę Prosny,

• zabytkowe kościoły i dwory,

• szlaki rowerowe południowej Wielkopolski,

• tereny rekreacyjne wokół Kalisza.

Popularne formy aktywności to:

• turystyka rowerowa,

• nordic walking,

• kajakarstwo na Prośnie,

• turystyka historyczna,

• obserwacja przyrody,

• rekreacja rodzinna.

Zielona infrastruktura i środowisko

Powiat Kaliski posiada duży potencjał rozwoju działań związanych z błękitno-zieloną infrastrukturą.

Najważniejsze kierunki działań obejmują:

• zwiększanie retencji krajobrazowej,

• ochronę doliny Prosny,

• odbudowę zadrzewień śródpolnych,

• rozwój małej retencji,

• ochronę gleb rolnych,

• rozwój odnawialnych źródeł energii,

• poprawę efektywności gospodarowania wodą.

Szczególne znaczenie ma tworzenie rozwiązań wspierających zatrzymywanie wody na terenach rolniczych, które są szczególnie narażone na skutki suszy.

Potencjał rozwojowy

Powiat Kaliski należy do najważniejszych obszarów rolniczych południowej Wielkopolski.

Najważniejsze atuty to:

• bliskość Kalisza,

• rozwinięte rolnictwo,

• korzystne położenie komunikacyjne,

• bogate dziedzictwo historyczne,

• potencjał odnawialnych źródeł energii,

• zasoby przyrodnicze doliny Prosny,

• wysoka jakość życia na terenach wiejskich.

W najbliższych latach szczególnego znaczenia nabierać będą inwestycje związane z retencją wody, nowoczesnym rolnictwem, ochroną środowiska oraz rozwojem przedsiębiorczości. Dzięki połączeniu tradycji gospodarczych, dogodnego położenia i bogatego dziedzictwa kulturowego Powiat Kaliski pozostaje jednym z ważniejszych regionów rozwojowych południowej Wielkopolski.