Powiat Średzki

Charakterystyka Powiatu Średzkiego

Powiat Średzki położony jest w centralnej części województwa wielkopolskiego, pomiędzy Poznaniem a Jarocinem. To region o wyjątkowo silnych tradycjach rolniczych, bogatej historii sięgającej początków państwa polskiego oraz coraz większym znaczeniu gospodarczym. Dzięki położeniu w bezpośrednim sąsiedztwie aglomeracji poznańskiej powiat korzysta z dynamicznego rozwoju gospodarczego Wielkopolski, zachowując jednocześnie własny, rolniczo-przyrodniczy charakter.

Siedzibą powiatu jest Środa Wielkopolska – jedno z najstarszych miast regionu, od wieków pełniące funkcję lokalnego centrum handlu i administracji. W skład powiatu wchodzą również gminy Dominowo, Krzykosy, Nowe Miasto nad Wartą, Zaniemyśl oraz miasto i gmina Środa Wielkopolska. Region znany jest z żyznych gleb, wysokiej kultury rolnej oraz rozwijającego się sektora przedsiębiorstw produkcyjnych i logistycznych.

Powiat wyróżnia się położeniem pomiędzy doliną Warty a terenami rolniczymi środkowej Wielkopolski. Choć nie jest regionem o wysokiej lesistości, posiada wiele cennych obszarów przyrodniczych związanych z dolinami rzecznymi, jeziorami oraz terenami podmokłymi.

W ostatnich latach coraz większego znaczenia nabierają działania związane z ochroną zasobów wodnych, retencją krajobrazową oraz adaptacją rolnictwa do skutków zmian klimatycznych. Powiat Średzki jest jednym z regionów, gdzie nowoczesna gospodarka rolna coraz częściej łączy się z rozwiązaniami prośrodowiskowymi.

Powiat w liczbach

Przyroda i krajobraz

Powiat Średzki położony jest na obszarze Równiny Wrzesińskiej i Kotliny Śremskiej. Krajobraz regionu zdominowany jest przez rozległe pola uprawne, jednak występują tu również doliny rzeczne, jeziora i cenne tereny zielone.

Najbardziej charakterystyczne elementy krajobrazu to:

• dolina Warty,

• dolina Moskawy,

• Jezioro Raczyńskie,

• okolice Zaniemyśla,

• tereny Nowego Miasta nad Wartą,

• krajobrazy rolnicze środkowej Wielkopolski.

Choć region nie posiada dużych kompleksów leśnych, zachował wiele wartościowych siedlisk związanych z wodami i terenami podmokłymi.

Wody i retencja

Woda odgrywa kluczową rolę dla funkcjonowania lokalnego rolnictwa oraz środowiska naturalnego.

Najważniejsze cieki wodne to:

• Warta,

• Moskawa,

• Brodek,

• liczne rowy melioracyjne.

Istotne znaczenie mają również:

• Jezioro Raczyńskie,

• starorzecza Warty,

• mokradła dolinne,

• zbiorniki retencyjne,

• tereny podmokłe.

Warta – największy skarb przyrodniczy regionu

Dolina Warty należy do najcenniejszych przyrodniczo obszarów Powiatu Średzkiego. Rzeka tworzy naturalny korytarz ekologiczny oraz wspiera retencję krajobrazową. Zachowanie terenów zalewowych i mokradeł ma coraz większe znaczenie dla ochrony zasobów wodnych całego regionu.

Rolnictwo i gospodarka lokalna

Powiat Średzki należy do najbardziej rolniczych regionów Wielkopolski.

Najważniejsze sektory gospodarki obejmują:

• rolnictwo,

• przemysł spożywczy,

• logistykę,

• handel,

• budownictwo,

• usługi,

• przetwórstwo rolne.

Na terenach rolniczych dominują:

• pszenica,

• kukurydza,

• rzepak,

• buraki cukrowe,

• jęczmień.

Znaczącą rolę odgrywa również:

• produkcja warzyw,

• sadownictwo,

• hodowla bydła,

• produkcja mleka.

Winnice Wielkopolski

Powiat Średzki należy do najważniejszych regionów rozwijającego się wielkopolskiego winiarstwa. Korzystne warunki klimatyczne, dobre nasłonecznienie oraz rosnące zainteresowanie lokalną produkcją sprawiają, że powstaje tutaj coraz więcej nowoczesnych winnic.

Winiarstwo staje się jednym z najbardziej interesujących kierunków rozwoju turystyki i lokalnej przedsiębiorczości.

Lasy i środowisko

Lesistość powiatu jest stosunkowo niewielka, jednak istnieją obszary pełniące ważne funkcje środowiskowe.

Największe kompleksy leśne znajdują się w okolicach:

• Zaniemyśla,

• Nowego Miasta nad Wartą,

• doliny Warty.

Dominują:

• sosna zwyczajna,

• dąb,

• brzoza,

• olsza,

• grab.

Lasy wspierają:

• retencję wód,

• ochronę gleb,

• zachowanie bioróżnorodności,

• rekreację mieszkańców.

Zwierzęta i bioróżnorodność

Najcenniejsze siedliska związane są z doliną Warty oraz terenami podmokłymi.

Występują tutaj:

• sarny,

• jelenie,

• dziki,

• bobry,

• wydry,

• lisy.

Wśród ptaków spotkać można:

• żurawie,

• bociany czarne,

• bieliki,

• błotniaki stawowe,

• zimorodki,

• czaple siwe.

Dolina Warty pozostaje najważniejszym korytarzem ekologicznym regionu.

Zabytki i dziedzictwo kulturowe

Powiat Średzki posiada bogatą historię sięgającą czasów średniowiecza.

Najważniejsze zabytki obejmują:

• historyczne centrum Środy Wielkopolskiej,

• kolegiatę w Środzie Wielkopolskiej,

• zabytki Zaniemyśla,

• pałace i dwory ziemiańskie,

• kościoły regionu,

• historyczne układy urbanistyczne.

Skarb Średzki

Jednym z najbardziej znanych odkryć archeologicznych w Polsce jest tzw. Skarb Średzki – zbiór średniowiecznych kosztowności odnalezionych w Środzie Wielkopolskiej. Znalezisko należy do najcenniejszych skarbów archeologicznych odkrytych w Europie Środkowej.

Turystyka i rekreacja

Powiat oferuje coraz więcej możliwości aktywnego wypoczynku.

Najważniejsze atrakcje obejmują:

• Jezioro Raczyńskie,

• Zaniemyśl,

• dolinę Warty,

• Środę Wielkopolską,

• szlaki rowerowe,

• lokalne winnice.

Popularne formy aktywności to:

• turystyka rowerowa,

• kajakarstwo,

• wędkarstwo,

• enoturystyka,

• spacery przyrodnicze,

• turystyka historyczna.

Zaniemyśl i Wyspa Edwarda

Wyspa Edwarda położona na Jeziorze Raczyńskim jest jedną z najbardziej charakterystycznych atrakcji turystycznych regionu. To wyjątkowe miejsce związane z historią rodu Raczyńskich i romantycznym krajobrazem Wielkopolski.

Zielona infrastruktura i środowisko

Powiat Średzki posiada duży potencjał związany z rozwojem błękitno-zielonej infrastruktury.

Najważniejsze kierunki działań obejmują:

• ochronę doliny Warty,

• rozwój małej retencji,

• ochronę mokradeł,

• zwiększanie zadrzewień śródpolnych,

• rozwój odnawialnych źródeł energii,

• ochronę gleb rolnych,

• wspieranie retencji krajobrazowej.

Szczególne znaczenie ma przeciwdziałanie skutkom suszy, która coraz częściej dotyka środkową Wielkopolskę.

Potencjał rozwojowy

Powiat Średzki należy do najbardziej perspektywicznych regionów centralnej Wielkopolski.

Najważniejsze atuty to:

• korzystne położenie blisko Poznania,

• żyzne gleby,

• rozwinięte rolnictwo,

• rozwijające się winiarstwo,

• dolina Warty,

• wysoka przedsiębiorczość mieszkańców,

• potencjał logistyczny.

W nadchodzących latach szczególnego znaczenia nabierać będą inwestycje związane z gospodarką wodną, ochroną zasobów przyrodniczych, zieloną energią oraz rozwojem nowoczesnego rolnictwa. Dzięki połączeniu tradycji gospodarczych i nowych kierunków rozwoju Powiat Średzki ma szansę stać się jednym z liderów zrównoważonego rozwoju w Wielkopolsce.