Powiat Turecki

Charakterystyka Powiatu Tureckiego

Powiat Turecki położony jest we wschodniej części województwa wielkopolskiego, na pograniczu Wielkopolski i ziem centralnej Polski. To region o silnych tradycjach rolniczych, rozwijającym się przemyśle oraz wyjątkowo interesującej historii związanej zarówno z dawnymi szlakami handlowymi, jak i współczesną transformacją gospodarczą regionu konińsko-tureckiego. W ostatnich dekadach powiat znalazł się również w centrum procesów związanych z przemianami energetycznymi zachodzącymi we wschodniej Wielkopolsce.

Siedzibą powiatu jest Turek – miasto znane z wieloletnich tradycji włókienniczych i przemysłowych. W skład powiatu wchodzą również gminy Dobra, Tuliszków, Brudzew, Kawęczyn, Malanów, Przykona, Władysławów oraz Turek (gmina wiejska). Region zachował charakter rolniczy, jednak coraz większe znaczenie mają nowe inwestycje, odnawialne źródła energii oraz działalność usługowa.

Powiat Turecki jest obszarem, na którym szczególnie widoczne są skutki wieloletniej działalności górniczej związanej z wydobyciem węgla brunatnego w sąsiednim zagłębiu konińskim. Jednocześnie staje się jednym z przykładów regionów przechodzących proces transformacji energetycznej i środowiskowej.

Współcześnie coraz większego znaczenia nabierają działania związane z poprawą retencji wodnej, odbudową lokalnych ekosystemów oraz wykorzystaniem potencjału energetyki odnawialnej.

Powiat w liczbach

Przyroda i krajobraz

Powiat Turecki położony jest na terenach Niziny Południowowielkopolskiej. Krajobraz regionu tworzą głównie rozległe pola uprawne, doliny rzeczne oraz niewielkie kompleksy leśne.

Najbardziej charakterystyczne elementy krajobrazu to:

• dolina Warty,

• okolice Przykony,

• zbiorniki pokopalniane,

• dolina Teleszyny,

• krajobrazy rolnicze środkowej Polski,

• tereny rekultywowane po działalności górniczej.

Region należy do obszarów, gdzie działalność człowieka silnie wpłynęła na krajobraz, ale jednocześnie stworzyła nowe możliwości zagospodarowania terenów.

Wody i retencja

Powiat Turecki znajduje się w jednym z obszarów Wielkopolski szczególnie narażonych na niedobory wody.

Najważniejsze cieki wodne to:

• Warta,

• Teleszyna,

• Kiełbaska,

• Topiec.

Istotne znaczenie mają również:

• zbiorniki retencyjne,

• jeziora i zbiorniki pokopalniane,

• mokradła dolinne,

• mała retencja rolnicza.

Rekultywacja terenów pogórniczych

Jednym z najważniejszych wyzwań regionu jest odbudowa zasobów wodnych po wieloletniej eksploatacji węgla brunatnego w sąsiednich obszarach zagłębia konińskiego. Powstające zbiorniki wodne i projekty rekultywacyjne stają się coraz ważniejszym elementem krajobrazu oraz lokalnego systemu retencji.

W przyszłości mogą one odgrywać istotną rolę zarówno dla środowiska, jak i turystyki.

Rolnictwo i gospodarka lokalna

Powiat Turecki posiada zróżnicowaną gospodarkę opartą na rolnictwie, przemyśle i usługach.

Najważniejsze sektory obejmują:

• rolnictwo,

• przemysł spożywczy,

• przemysł tekstylny,

• logistykę,

• handel,

• budownictwo,

• usługi.

Na terenach rolniczych dominują:

• pszenica,

• kukurydza,

• żyto,

• rzepak,

• ziemniaki.

Znaczącą rolę odgrywa również:

• hodowla bydła,

• produkcja mleka,

• hodowla trzody chlewnej,

• produkcja warzyw.

Transformacja energetyczna wschodniej Wielkopolski

Powiat Turecki znajduje się w obszarze objętym procesami transformacji energetycznej związanej z odchodzeniem od gospodarki opartej na węglu brunatnym.

Coraz większe znaczenie mają:

• farmy fotowoltaiczne,

• energetyka wiatrowa,

• rekultywacja terenów pogórniczych,

• nowe inwestycje przemysłowe,

• zielona gospodarka.

To jeden z najważniejszych kierunków rozwoju całego regionu.

Lasy i środowisko

Lesistość powiatu jest stosunkowo niewielka, jednak lasy odgrywają istotną rolę dla lokalnego środowiska.

Największe kompleksy leśne znajdują się w okolicach:

• Przykony,

• Malanowa,

• Kawęczyna,

• Dobrej.

Dominują:

• sosna zwyczajna,

• dąb,

• brzoza,

• olsza,

• grab.

Lasy wspierają:

• retencję wód,

• ochronę gleb,

• poprawę jakości powietrza,

• zachowanie bioróżnorodności.

Zwierzęta i bioróżnorodność

Powiat posiada wiele siedlisk związanych z terenami rolniczymi, dolinami rzecznymi i nowymi zbiornikami wodnymi.

Występują tutaj:

• sarny,

• jelenie,

• dziki,

• lisy,

• bobry,

• zające.

Wśród ptaków spotkać można:

• żurawie,

• błotniaki stawowe,

• bociany białe,

• czaple siwe,

• bieliki,

• zimorodki.

Znaczenie przyrodnicze nowych zbiorników wodnych stale rośnie wraz z postępem procesów rekultywacyjnych.

Zabytki i dziedzictwo kulturowe

Powiat Turecki posiada bogatą historię sięgającą średniowiecza.

Najważniejsze zabytki obejmują:

• historyczne centrum Turku,

• kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa w Turku,

• zabytki Tuliszkowa,

• zespoły dworsko-parkowe,

• kościoły drewniane regionu,

• historyczne układy urbanistyczne.

Turek i dzieło Józefa Mehoffera

Jednym z najbardziej znanych zabytków regionu jest kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa w Turku, którego wnętrze zaprojektował Józef Mehoffer. Obiekt należy do najcenniejszych przykładów sztuki sakralnej początku XX wieku w Polsce.

Turystyka i rekreacja

Powiat rozwija ofertę turystyczną opartą na przyrodzie, historii i nowych terenach rekreacyjnych.

Najważniejsze atrakcje obejmują:

• Turek,

• dolinę Warty,

• zbiorniki pokopalniane,

• Tuliszków,

• szlaki rowerowe,

• obszary rekultywowane.

Popularne formy aktywności to:

• turystyka rowerowa,

• wędkarstwo,

• kajakarstwo,

• spacery przyrodnicze,

• turystyka historyczna,

• obserwacja ptaków.

Zielona infrastruktura i środowisko

Powiat Turecki posiada duży potencjał związany z odbudową zasobów przyrodniczych.

Najważniejsze kierunki działań obejmują:

• rozwój retencji krajobrazowej,

• ochronę doliny Warty,

• rekultywację terenów pogórniczych,

• rozwój odnawialnych źródeł energii,

• zwiększanie zadrzewień śródpolnych,

• ochronę gleb rolnych,

• poprawę bilansu wodnego regionu.

Szczególne znaczenie ma przeciwdziałanie skutkom suszy, które stanowią jedno z największych wyzwań środowiskowych wschodniej Wielkopolski.

Potencjał rozwojowy

Powiat Turecki należy do regionów przechodzących jedną z najciekawszych transformacji gospodarczych w Polsce.

Najważniejsze atuty to:

• korzystne położenie komunikacyjne,

• rozwinięte rolnictwo,

• przedsiębiorczość mieszkańców,

• potencjał odnawialnych źródeł energii,

• nowe tereny rekreacyjne,

• rozwój zielonej gospodarki,

• możliwości rekultywacji terenów pogórniczych.

W najbliższych latach kluczową rolę odegrają inwestycje związane z gospodarką wodną, odnawialnymi źródłami energii, nowoczesnym rolnictwem oraz zagospodarowaniem terenów po działalności górniczej. Powiat Turecki ma szansę stać się jednym z najciekawszych przykładów zielonej transformacji w Polsce.