Powiat Wągrowiecki

Charakterystyka Powiatu Wągrowieckiego

Powiat Wągrowiecki położony jest w północno-wschodniej części województwa wielkopolskiego, na pograniczu Wielkopolski, Pałuk i Kujaw. To region wyjątkowo bogaty w jeziora, lasy i malownicze krajobrazy polodowcowe, który od lat przyciąga miłośników przyrody, turystyki wodnej i aktywnego wypoczynku. Jednocześnie jest to obszar o silnych tradycjach rolniczych oraz bogatym dziedzictwie historycznym związanym z zakonem cystersów.

Siedzibą powiatu jest Wągrowiec – historyczne miasto położone nad Wełną, znane z jednego z najbardziej niezwykłych zjawisk hydrologicznych w Polsce, czyli skrzyżowania dwóch rzek. W skład powiatu wchodzą również gminy Gołańcz, Skoki, Mieścisko, Damasławek, Wapno i Wągrowiec (gmina wiejska), tworząc region o dużym zróżnicowaniu przyrodniczym i krajobrazowym.

Powiat Wągrowiecki wyróżnia się jednym z największych skupisk jezior w Wielkopolsce. Znaczna część jego powierzchni znajduje się w obrębie Pojezierza Gnieźnieńskiego, gdzie krajobraz został ukształtowany przez ostatnie zlodowacenie. Jeziora, doliny rzeczne i rozległe tereny rolnicze tworzą wyjątkową mozaikę przyrodniczą.

Współcześnie region rozwija się dzięki rolnictwu, przedsiębiorczości lokalnej, turystyce oraz coraz większemu wykorzystaniu potencjału przyrodniczego. Ochrona zasobów wodnych i rozwój błękitno-zielonej infrastruktury należą do najważniejszych wyzwań i jednocześnie szans rozwojowych powiatu.

Powiat w liczbach

Przyroda i krajobraz

Powiat Wągrowiecki należy do najbardziej jeziornych regionów Wielkopolski.

Najbardziej charakterystyczne elementy krajobrazu to:

• Pojezierze Gnieźnieńskie,

• Jezioro Durowskie,

• Jezioro Wągrowieckie,

• Jezioro Kaliszańskie,

• okolice Skoków,

• dolina Wełny,

• liczne jeziora polodowcowe.

Krajobraz regionu tworzą faliste wzgórza morenowe, jeziora, doliny rzeczne oraz mozaika pól i lasów. To jeden z najbardziej malowniczych obszarów północno-wschodniej Wielkopolski.

Wody i retencja

Wody powierzchniowe stanowią największe bogactwo przyrodnicze powiatu.

Najważniejsze cieki wodne to:

• Wełna,

• Nielba,

• Struga Gołaniecka.

Kluczowe znaczenie mają również:

• Jezioro Durowskie,

• Jezioro Wągrowieckie,

• Jezioro Kaliszańskie,

• Jezioro Grylewskie,

• liczne mniejsze jeziora i oczka wodne.

Skrzyżowanie rzek Wełny i Nielby

Jedną z najbardziej niezwykłych atrakcji przyrodniczych Polski jest znajdujące się w Wągrowcu skrzyżowanie rzek Wełny i Nielby. W przeciwieństwie do typowego połączenia cieków wodnych rzeki przecinają się pod kątem, a ich wody przez pewien czas płyną dalej własnymi korytami.

To unikalne zjawisko hydrologiczne jest symbolem miasta i jedną z największych ciekawostek regionu.

Rolnictwo i gospodarka lokalna

Powiat Wągrowiecki posiada gospodarkę opartą na rolnictwie, przetwórstwie oraz usługach.

Najważniejsze sektory obejmują:

• rolnictwo,

• przemysł spożywczy,

• handel,

• budownictwo,

• usługi,

• turystykę,

• logistykę.

Na terenach rolniczych dominują:

• pszenica,

• kukurydza,

• rzepak,

• ziemniaki,

• buraki cukrowe.

Duże znaczenie mają również:

• hodowla bydła,

• produkcja mleka,

• hodowla trzody chlewnej,

• produkcja drobiarska.

Pałuki – region o wyjątkowej tożsamości

Powiat Wągrowiecki leży częściowo na obszarze historycznych Pałuk – regionu etnograficznego o bogatych tradycjach ludowych, własnej kulturze oraz charakterystycznej architekturze wiejskiej. Dziedzictwo to stanowi ważny element lokalnej tożsamości i potencjału turystycznego.

Lasy i środowisko

Największe kompleksy leśne znajdują się przede wszystkim w zachodniej i północnej części powiatu.

Obejmują one okolice:

• Skoków,

• Gołańczy,

• Damasławka,

• Wapna.

Dominują:

• sosna zwyczajna,

• dąb,

• brzoza,

• olsza,

• grab.

Lasy pełnią funkcje:

• retencyjne,

• klimatyczne,

• przyrodnicze,

• rekreacyjne,

• ochronne.

Stanowią również ważny element ochrony jezior przed nadmiernym spływem zanieczyszczeń.

Zwierzęta i bioróżnorodność

Powiat posiada bardzo bogate zasoby przyrodnicze związane z jeziorami i terenami podmokłymi.

Występują tutaj:

• sarny,

• jelenie,

• dziki,

• bobry,

• wydry,

• lisy.

Wśród ptaków spotkać można:

• bieliki,

• żurawie,

• perkozy,

• czaple siwe,

• błotniaki stawowe,

• zimorodki.

Największe znaczenie przyrodnicze posiadają jeziora oraz doliny Wełny i Nielby.

Zabytki i dziedzictwo kulturowe

Powiat Wągrowiecki posiada bogatą historię związaną przede wszystkim z działalnością zakonu cystersów.

Najważniejsze zabytki obejmują:

• dawny klasztor cysterski w Wągrowcu,

• historyczne centrum Wągrowca,

• zabytki Skoków,

• kościoły pałuckie,

• zespoły dworsko-parkowe,

• zabytki Gołańczy.

Cystersi i rozwój regionu

Przez wiele stuleci ogromny wpływ na rozwój regionu mieli cystersi, którzy przyczynili się do rozwoju rolnictwa, gospodarki wodnej oraz osadnictwa. Ich dziedzictwo do dziś widoczne jest w krajobrazie kulturowym powiatu.

Turystyka i rekreacja

Powiat Wągrowiecki należy do najatrakcyjniejszych turystycznie regionów północno-wschodniej Wielkopolski.

Najważniejsze atrakcje obejmują:

• Jezioro Durowskie,

• skrzyżowanie rzek Wełny i Nielby,

• Wągrowiec,

• szlaki kajakowe Wełny,

• okolice Skoków,

• jeziora Pojezierza Gnieźnieńskiego.

Popularne formy aktywności to:

• kajakarstwo,

• żeglarstwo,

• wędkarstwo,

• turystyka rowerowa,

• obserwacja ptaków,

• wypoczynek nad jeziorami.

Wełna – jedna z najpiękniejszych rzek kajakowych Wielkopolski

Rzeka Wełna jest ceniona przez kajakarzy za naturalny charakter, liczne zakola i malownicze krajobrazy. Szlak kajakowy należy do najciekawszych tras wodnych regionu.

Zielona infrastruktura i środowisko

Powiat Wągrowiecki posiada ogromny potencjał związany z ochroną zasobów wodnych.

Najważniejsze kierunki działań obejmują:

• ochronę jezior,

• rozwój retencji krajobrazowej,

• ochronę dolin rzecznych,

• odbudowę mokradeł,

• zwiększanie zadrzewień śródpolnych,

• rozwój odnawialnych źródeł energii,

• poprawę jakości wód powierzchniowych.

Szczególnie istotne jest zachowanie wysokiej jakości jezior, które stanowią podstawę rozwoju turystyki i lokalnej przyrody.

Potencjał rozwojowy

Powiat Wągrowiecki należy do najbardziej atrakcyjnych przyrodniczo regionów Wielkopolski.

Najważniejsze atuty to:

• liczne jeziora,

• skrzyżowanie rzek Wełny i Nielby,

• dziedzictwo Pałuk,

• rozwijająca się turystyka,

• korzystne warunki dla rolnictwa,

• bogate zasoby wodne,

• wysoka jakość środowiska.

W najbliższych latach szczególnego znaczenia nabierać będą inwestycje związane z ochroną jezior, gospodarką wodną, rozwojem turystyki przyrodniczej oraz odnawialnymi źródłami energii. Dzięki wyjątkowym walorom krajobrazowym i przyrodniczym Powiat Wągrowiecki ma potencjał stać się jednym z liderów zrównoważonego rozwoju w północno-wschodniej Wielkopolsce.