Powiat Sierpecki

Charakterystyka Powiatu Sierpeckiego

Powiat Sierpecki położony jest w północno-zachodniej części województwa mazowieckiego, na pograniczu Mazowsza, Ziemi Dobrzyńskiej i Kujaw. Jest jednym z najbardziej rolniczych regionów północnego Mazowsza, a jednocześnie obszarem o bogatych tradycjach kulturowych i dobrze zachowanym krajobrazie wiejskim. Powiat zajmuje powierzchnię około 853 km² i liczy ponad 52 tysiące mieszkańców. Jego siedzibą jest Sierpc – historyczne miasto położone nad rzeką Sierpienicą.

Region od wieków związany był z rolnictwem, handlem i przetwórstwem produktów rolnych. Dziś nadal dominują tu gospodarstwa rolne, jednak coraz większą rolę odgrywa również turystyka kulturowa i przyrodnicza. Powiat wyróżnia się obecnością licznych jezior polodowcowych, doliny Skrwy Prawej oraz jednego z najbardziej znanych skansenów w Polsce – Muzeum Wsi Mazowieckiej w Sierpcu.

W kontekście Zielopolis jest to interesujący przykład regionu, w którym rozwój gospodarczy może być oparty na harmonijnym połączeniu rolnictwa, ochrony zasobów wodnych, turystyki oraz zachowania tradycyjnego krajobrazu wiejskiego.

Powiat w liczbach

Powiat tworzy miasto Sierpc oraz gminy Gozdowo, Mochowo, Rościszewo, Sierpc, Szczutowo i Zawidz.

Przyroda i krajobraz

Powiat Sierpecki położony jest na obszarze młodoglacjalnym, którego krajobraz został ukształtowany przez ostatnie zlodowacenia.

Najważniejsze elementy krajobrazu obejmują:

• faliste wysoczyzny morenowe,

• dolinę Skrwy Prawej,

• jeziora polodowcowe,

• rozległe tereny rolnicze,

• podmokłe łąki,

• niewielkie kompleksy leśne.

W przeciwieństwie do wielu części centralnego Mazowsza krajobraz nie jest całkowicie równinny. Liczne pagórki, obniżenia terenowe i jeziora sprawiają, że region posiada stosunkowo dużą różnorodność przyrodniczą.

Szczególnie atrakcyjne krajobrazowo są okolice Szczutowa i jezior szczutowskich oraz dolina Skrwy Prawej.

Wody i retencja

Wody powierzchniowe należą do najcenniejszych zasobów przyrodniczych powiatu.

Najważniejsze cieki obejmują:

• Skrwę Prawą,

• Sierpienicę,

• Urszulewkę,

• liczne kanały i rowy melioracyjne.

Skrwa Prawa – wodna oś regionu

Skrwa Prawa przepływa przez zachodnią część powiatu i należy do najcenniejszych przyrodniczo rzek północnego Mazowsza. Jej dolina stanowi ważny korytarz ekologiczny oraz obszar naturalnej retencji.

Jeziora Szczutowskie

Powiat wyróżnia się obecnością jezior rzadko spotykanych na Mazowszu.

Najważniejsze z nich to:

• Jezioro Szczutowskie,

• Jezioro Urszulewskie.

Stanowią one ważne miejsca rekreacji, retencji oraz ostoję wielu gatunków ptaków wodnych.

Wyzwania wodne

Największe wyzwania obejmują:

• suszę rolniczą,

• utrzymanie jakości wód jezior,

• ochronę mokradeł,

• odbudowę małej retencji.

Rolnictwo i gospodarka lokalna

Powiat Sierpecki jest klasycznym regionem rolniczym. Rolnictwo pozostaje najważniejszym sektorem gospodarki i stanowi podstawę funkcjonowania wielu lokalnych przedsiębiorstw.

Dominujące kierunki produkcji obejmują:

• zboża,

• kukurydzę,

• rzepak,

• produkcję pasz,

• hodowlę bydła mlecznego,

• hodowlę trzody chlewnej.

Zagłębie mleczarskie północnego Mazowsza

Region od wielu lat związany jest z produkcją mleka. Liczne gospodarstwa wyspecjalizowane w hodowli bydła mlecznego stanowią ważny element lokalnej gospodarki.

Sierpc jako centrum usługowe

Miasto Sierpc pełni funkcję głównego ośrodka:

• handlu,

• edukacji,

• usług publicznych,

• przetwórstwa rolno-spożywczego.

Muzeum Wsi Mazowieckiej – wizytówka regionu

Najbardziej rozpoznawalnym symbolem Powiatu Sierpeckiego jest Muzeum Wsi Mazowieckiej w Sierpcu.

To jeden z największych i najlepiej zachowanych skansenów w Polsce. Na jego terenie odtworzono tradycyjną zabudowę mazowieckiej wsi z XIX i początku XX wieku.

Muzeum pełni ważną rolę:

• edukacyjną,

• turystyczną,

• kulturową,

• promocyjną.

Dzięki niemu Powiat Sierpecki jest znany daleko poza granicami Mazowsza.

Lasy i środowisko

Lesistość powiatu jest niższa od średniej krajowej, jednak występują tutaj cenne kompleksy leśne.

Największe obszary leśne znajdują się:

• w dolinie Skrwy Prawej,

• w okolicach Szczutowa,

• w rejonie Mochowa,

• w północnej części powiatu.

Dominują:

• sosna,

• brzoza,

• dąb,

• olsza.

Lasy pełnią istotne funkcje:

• retencyjne,

• ochronne,

• krajobrazowe,

• rekreacyjne.

Zwierzęta i bioróżnorodność

Powiat zachował wiele cennych siedlisk związanych z jeziorami, dolinami rzecznymi i terenami rolniczymi.

Występują tutaj:

• sarny,

• jelenie,

• dziki,

• lisy,

• bobry,

• wydry.

W pobliżu jezior i mokradeł można spotkać:

• żurawie,

• czaple,

• błotniaki stawowe,

• bieliki,

• perkozy,

• zimorodki.

Dolina Skrwy Prawej oraz jeziora szczutowskie stanowią ważne elementy regionalnego systemu ekologicznego.

Zabytki i dziedzictwo kulturowe

Historia regionu sięga średniowiecza, a Sierpc należał do ważniejszych ośrodków północnego Mazowsza.

Najważniejsze zabytki obejmują:

• zespół klasztorny benedyktynek w Sierpcu,

• kościół św. Wita, Modesta i Krescencji,

• historyczne centrum Sierpca,

• Muzeum Wsi Mazowieckiej,

• zabytkowe dwory i kościoły regionu.

Sierpc

Miasto rozwijało się jako ważny ośrodek handlowy i administracyjny na szlakach łączących Mazowsze z Kujawami i Pomorzem. Do dziś zachowało wiele cennych obiektów historycznych.

Turystyka i rekreacja

Powiat posiada coraz większy potencjał turystyczny oparty na przyrodzie i dziedzictwie kulturowym.

Najważniejsze atrakcje obejmują:

• Muzeum Wsi Mazowieckiej,

• Jezioro Szczutowskie,

• Jezioro Urszulewskie,

• dolinę Skrwy Prawej,

• historyczny Sierpc,

• szlaki rowerowe.

Popularne formy aktywności:

• kajakarstwo,

• wędkarstwo,

• turystyka rowerowa,

• obserwacja ptaków,

• wypoczynek nad jeziorami,

• turystyka kulturowa.

Zielona infrastruktura i środowisko

Powiat Sierpecki posiada duży potencjał rozwoju rozwiązań związanych z gospodarką wodną i ochroną krajobrazu rolniczego.

Najważniejsze kierunki działań obejmują:

• ochronę doliny Skrwy Prawej,

• zachowanie jezior polodowcowych,

• rozwój małej retencji,

• odbudowę zadrzewień śródpolnych,

• wspieranie rolnictwa regeneratywnego,

• rozwój odnawialnych źródeł energii,

• ochronę terenów podmokłych.

Szczególnie ważne jest zachowanie równowagi pomiędzy intensywną produkcją rolną a ochroną zasobów wodnych.

Potencjał rozwojowy

Powiat Sierpecki posiada wiele atutów, które mogą stanowić podstawę jego dalszego rozwoju. Należą do nich zarówno tradycje rolnicze, jak i walory przyrodnicze oraz kulturowe.

Najważniejsze mocne strony regionu to:

• silne rolnictwo i mleczarstwo,

• jeziora szczutowskie,

• dolina Skrwy Prawej,

• Muzeum Wsi Mazowieckiej,

• stosunkowo czyste środowisko,

• rozwijająca się turystyka,

• korzystne położenie pomiędzy Mazowszem a Kujawami.

W najbliższych latach coraz większego znaczenia będą nabierały inwestycje związane z retencją wód, ochroną jezior, nowoczesnym rolnictwem oraz turystyką opartą na lokalnym dziedzictwie. Powiat Sierpecki posiada potencjał, aby stać się jednym z najlepiej rozpoznawalnych regionów północnego Mazowsza, gdzie tradycja, przyroda i nowoczesny rozwój wzajemnie się uzupełniają. Dzięki zachowanemu krajobrazowi rolniczemu i cennym zasobom wodnym może być również ważnym przykładem zrównoważonego rozwoju obszarów wiejskich.